Konsinye Satışlarda e-Fatura ve e-İrsaliye Düzenleme Rehberi: Mülkiyet Devri ve 7 Günlük Fatura Süresi
Konsinye satış; bir işletmenin mülkiyeti kendisinde kalmak şartıyla mallarını satılması amacıyla başka bir işletmeye (konsinyatör / aracı) teslim ettiği özel bir ticaret modelidir. Perakende, hazır giyim, otomotiv yedek parça ve beyaz eşya sektörlerinde sıklıkla uygulanan bu modelde, e-İrsaliye ve e-Fatura mevzuatının hatalı yorumlanması ciddi vergi ziyaı cezalarına yol açabilmektedir.
1. Konsinye Sevkinde e-İrsaliye Düzenleme Zorunluluğu
Mallar kendi deponuzdan çıkıp konsinye alıcının mağazasına taşınırken mal satılmış sayılmaz; ancak yolda fiili bir mal hareketi gerçekleştiği için sevk anında e-İrsaliye düzenlenmesi kanunen zorunludur (VUK m.230/5). Konuyla ilgili teknik gereksinimler ve mevzuat adımları için Dövizli e-Fatura Düzenleme rehberimizden de faydalanabilirsiniz.
e-İrsaliye düzenlenirken şu hususlara dikkat edilmelidir:
- İrsaliye tipi olarak
SEVKseçilmeli, - Açıklama alanına "İşbu sevkiyat konsinye teslim amaçlı olup satış gerçekleşmemiştir" şerhi yazılmalı,
- Kolluk kuvvetleri denetiminde araçta bulundurulmak üzere dinamik karekodlu e-irsaliye çıktısı taşınmalıdır.
2. Fatura Ne Zaman Kesilir? 7 Günlük Yasal Sürenin Başlangıcı
Vergi Usul Kanunu ve Katma Değer Vergisi Kanunu uyarınca konsinye işlemlerde vergiyi doğuran olay, malı emanet alan tarafın (konsinyinin) o malı nihai tüketiciye sattığı anda gerçekleşir. Konuyla ilgili teknik gereksinimler ve mevzuat adımları için e-Fatura ve e-Arşiv Fatura Zorunluluk Hadleri rehberimizden de faydalanabilirsiniz.
Konsinyi firma, periyodik olarak (haftalık veya aylık) sattığı konsinye malların listesini satıcıya bildirir. Satıcı işletme, bu satış bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç 7 gün içinde e-Faturasını düzenlemek mecburiyetindedir (VUK m.231/5).
3. UBL-TR e-Fatura Üzerinde e-İrsaliye Eşleştirmesi
GİB denetimlerinde faturanın süresinde kesilmediği yönünde haksız bir ceza tanzim edilmesini önlemek amacıyla, tanzim edilen e-Fatura üzerinde önceden düzenlenen konsinye e-İrsaliyesinin bilgileri mutlaka yer almalıdır:
<cac:DespatchDocumentReference> <cbc:ID>GIB2026000000456</cbc:ID> <cbc:IssueDate>2026-10-10</cbc:IssueDate>
</cac:DespatchDocumentReference>
Bu eşleştirme sayesinde Gelir İdaresi algoritmaları, sevk tarihi ile fatura tarihi arasındaki 7 günden uzun farkın konsinye satış protokolünden kaynaklandığını otomatik olarak doğrular.
2026 Konsinye Satışlarda 7 Günlük Süre ve Stok Denetimi Kılavuzu
VUK m.231/5 uyarınca konsinye satışlarda vergiyi doğuran olay ve belge düzeni şu kurallara tabidir:
- Sevk Anında e-İrsaliye: Mal konsinyi firmaya sevk edilirken e-irsaliye düzenlenmeli ve açıklama alanına "Konsinye Sevkidir, Satış Değildir" ibaresi düşülmelidir.
- Kesin Satış Bildirimi: Konsinyi malı nihai tüketiciye sattığı anda satıcıya satış icmali iletir. Satıcı bildirim tarihinden itibaren en geç 7 gün içinde e-faturayı tanzim etmek zorundadır.
- Satılmayan Malların İadesi: Mal satılmayıp geri çekildiğinde alıcı tarafından satıcı adına e-irsaliye düzenlenerek konsinye stoğu kapatılır.
Konsinye Satışlarda Mülkiyet Devri ve Fatura Takvimi Tablosu
Konsinye satış sürecinde malın alıcı reyonunda beklemesi ve nihai satış anında faturaya dönüşme aşamaları:
Konsinye Satış Aşamaları ve Fatura Düzenleme Takvimi
| Süreç Aşaması | Kullanılan E-Belge | Yasal Dayanak (VUK) | Mülkiyet ve Sigorta Durumu |
|---|---|---|---|
| Depodan Mağazaya Sevk | e-İrsaliye (Sevk Türü: Konsinye) | VUK Madde 230 | Mülkiyet satıcı firmadadır; mağaza emanetçidir |
| Reyonda Bekleme Süresi | Belge düzenlenmez (Konsinye stok kaydı) | Türk Ticaret Kanunu | Depolama ve zayi riskleri sözleşmeyle belirlenir |
| Müşteriye Nihai Satış | e-Fatura (Satıcı -> Mağazaya) | VUK m. 231/5 (7 Günlük Süre) | Mülkiyet kesin olarak devrolur ve ciro doğar |
| Satılamayan Ürünün Dönüşü | Ters e-İrsaliye (Mağaza -> Satıcıya) | VUK İade Sevkiyatı | Stok satıcının ana deposuna geri girer |
E-Faturanın irsaliye yerine geçmesi için fiili sevk saati ve dakika bilgisinin zorunluluğunu personelle paylaştım.