Serbest Bölge ve Gümrüksüz Antrepolara Satışta e-Fatura: İstisna Kodları (308, 301)
Türkiye'deki serbest bölgeler (Ege Serbest Bölgesi, İstanbul İhtisas, Mersin vb.) ve gümrük antrepoları, 3218 Sayılı Serbest Bölgeler Kanunu ve Katma Değer Vergisi Kanunu (KDVK) açısından 'Türkiye Gümrük Bölgesi Dışı' veya özel statülü alanlar olarak kabul edilir. Türkiye içinden serbest bölgede faaliyet gösteren bir kullanıcı firmaya mal satışı 'İhracat' hükmündedir. Ancak hizmet satışları veya antrepo teslimlerinde mevzuat farklılaşmaktadır. Bu teslimlerde düzenlenecek e-Faturalarda yanlış istisna kodu kullanılması hem KDV iadesi alırken vergi dairesinde tıkanmaya hem de haksız vergi tarhiyatlarına yol açar. Bu rehberde serbest bölge e-fatura kurallarını inceliyoruz. Şirketinizin e-fatura yükümlülük sınırları için 2026 e-fatura ve e-arşiv geçiş hadleri kılavuzumuzdan faydalanabilirsiniz.
1. Serbest Bölgeye Mal Satışında e-Fatura Düzeni (İhracat Kapsamı)
Türkiye içinden serbest bölgedeki bir firmaya fiziki mal gönderiliyorsa, işlem KDVK Madde 11/1-a ve 12. maddeleri uyarınca mal ihracatı sayılır:
- Fatura Tipi: 'İSTİSNA' faturası olarak seçilir.
- İstisna Kodu:
301, Mal İhracatıkodu kullanılır. - KDV Oranı: %0 olarak uygulanır.
- Gümrük Çıkış Beyannamesi (GÇB) veya SBİF: Faturanın ihracat sayılabilmesi için Serbest Bölge İşlem Formu (SBİF) veya Gümrük Beyannamesi tescil edilmiş ve fiili sevk gerçekleşmiş olmalıdır.
2. Serbest Bölgeye Hizmet Satışında e-Fatura (İstisna Kodu 308)
Eğer serbest bölgedeki bir firmaya mal teslimi değil de danışmanlık, yazılım, montaj veya tamir gibi bir 'Hizmet' sunuluyorsa kurallar farklıdır:
- KDVK Madde 11/1-a ve 12/2 uyarınca, hizmetin ihracat sayılabilmesi için hizmetten yurt dışında (veya serbest bölge içinde) faydalanılması şarttır.
- Bu durumda İstisna Kodu olarak
308, Serbest Bölgelerdeki Müşteriler İçin Yapılan Fason Hizmetlerveya302, Hizmet İhracatıkodu tercih edilir. - Eğer hizmetten Türkiye içinde faydalanılıyorsa (örneğin serbest bölgedeki firmanın Ankara'daki şubesi için yapılan bir iş), fatura KDV'li kesilmelidir.
3. Gümrüksüz Antrepolara Yapılan Teslimler
KDVK Madde 16/1-c gereğince gümrük antrepolarına yapılan mal teslimleri KDV'den müstesnadır. Bu faturalarda istisna kodu olarak 235, Transit ve Türkiye ile Yabancı Ülkeler Arasında Yapılan Taşımacılık veya antrepo özel istisna kodları seçilmeli, antrepo kodu faturaya yazılmalıdır.
4. Faturada Yer Alması Zorunlu Bilgiler
| Alan | Girilecek Bilgi |
|---|---|
| Alıcı VKN | Serbest bölgedeki firmanın Türkiye VKN'si |
| Alıcı Adresi | Serbest Bölge Ada/Parsel ve Bölge Adı |
| Ödeme Şekli | Dövizli ise TCMB efektif döviz kuru ve döviz cinsi |
Serbest Bölge ve Gümrüksüz Antrepolara Sürecinde Nelere Dikkat Edilmeli?
Serbest bölgelere fatura düzenlerken mal ve hizmet ayrımını net yapmak ve doğru istisna kodunu seçmek, firmanızın KDV iade süreçlerini hızlandırırken mali denetimlerde ceza riskini ortadan kaldırır; hatalı kesilen faturalar için e-arşiv fatura iptal ve itiraz işlemleri adımlarını izleyebilirsiniz.
2026 Serbest Bölge e-Fatura ve SBİF Eşleştirme Kriterleri
Türkiye'deki serbest bölgelerde faaliyet gösteren alıcılara kesilen e-faturalarda KDV istisnasının vergi müfettişlerince kabul edilmesi için:
- KDV İstisna Kodu 301 / 351 Ayrımı: Doğrudan serbest bölgeye ihraç edilen mallarda 301, Mal İhracatı, serbest bölge içi teslimlerde ise 351, Serbest Bölgelerdeki Müşterilere Yapılan Teslimler kodu seçilmelidir.
- SBİF Belge Numarası: Faturanın not veya referans alanına Serbest Bölge İşlem Formu (SBİF) tarih ve sayısının yazılması zorunludur.
- İhracat e-Faturası Zorunluluğu: Eğer mal gümrük beyannamesi (GB) ile serbest bölgeye çıkıyorsa fatura profili 'İHRACAT' seçilerek Gümrük ve Ticaret Bakanlığı GTB portalına gönderilmelidir.