İhracat E-Faturası Düzenleme, GTİP Kodlama ve Gümrük BİLGE Sistemi Eşleşmesi
Türkiye'den yurt dışına yapılan mal ihracatlarında e-Fatura kayıtlı kullanıcısı olan tüm şirketler, faturalarını İhracat E-Faturası olarak düzenlemek ve alıcı alanına doğrudan yurt dışındaki müşteriyi değil, Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü'nü seçmek zorundadır. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) ile Ticaret Bakanlığı BİLGE (Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri) sistemi arasında kurulan doğrudan web servis entegrasyonu sayesinde düzenlenen her ihracat faturası gümrük memurunun ekranına otomatik olarak düşer. Faturanın onaylanması durumunda BİLGE sistemi 23 haneli benzersiz bir Gümrük İhracat Referans Numarası üretir. Bu rehberde, ihracat e-faturası tanzim ederken 12 haneli GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) kodlaması, teslim şekilleri ve gümrük çıkış beyannamesi (GÇB) kapanış süreçlerini inceliyoruz.
1. İhracat E-Faturası UBL-TR XML Zorunlu Alanları
Standart bir yurt içi faturadan farklı olarak ihracat faturasında GİB ve Bakanlık tarafından zorunlu tutulan kritik veri alanları şunlardır:
- Fatura Türü (InvoiceTypeCode): Mutlaka
İSTİSNAseçilmeli ve KDV Muafiyet Sebebi olarak301, Mal İhracatı (3065 SK m. 11/1-a)kodu girilmelidir. - Alıcı Bilgileri: Alıcı unvanı olarak Ticaret Bakanlığı, Vergi Kimlik Numarası olarak ise bakanlığın sabit VKN'si olan
1460415308yazılmalıdır. Asıl yurt dışı alıcı bilgileri Yurtdışı Müşteri (BuyerCustomerParty) alanına girilir. - GTİP Kodu (12 Hane): Her bir ürün kaleminin altına nokta veya boşluk içermeyen 12 haneli GTİP kodu eklenmelidir.
- Teslim ve Ödeme Şekli: Incoterms 2020 standartlarında teslim şartı (EXW, FCA, FOB, CIF, DAP vb.) ve ödeme şekli belirtilmelidir.
CIF teslim şekliyle düzenlenen faturalarda mal bedeli, navlun ve sigorta tutarları fatura üzerinde ayrı kalemler halinde gösterilmelidir. Aksi halde Gümrük Çıkış Beyannamesi düzenlenirken kıymet bildiriminde vergi matrahı hatası oluşur ve beyanname tescil alamaz.
2. BİLGE Sistemi Eşleşmesi ve 23 Haneli Referans Numarası
GİB üzerinden başarıyla iletilen ihracat faturası Ticaret Bakanlığı sistemi tarafından sorgulanır. Gümrük müşaviriniz beyannameyi tanzim ederken faturanın 16 haneli ETTN (Evrensel Tekil Tanımlayıcı) kodunu BİLGE sistemine girdiğinde sistem faturayı çeker ve 23 haneli tescil referansını oluşturur. Eşleşme aşamaları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
İhracat E-Fatura ve BİLGE Entegrasyon Yaşam Döngüsü
| Aşama | Sistem Durumu | Sonuç & Eylem |
|---|---|---|
| 1. GİB İletimi | 1200, Başarıyla İşlendi | Fatura Bakanlık havuzuna devredildi |
| 2. Gümrük Eşleşmesi | BİLGE Kabul Edildi | 23 haneli referans numarası üretildi, GÇB'ye eklendi |
| 3. Fiili İhracat (Kapanış) | GÇB Kapandı / İntaç Tarihi Oluştu | KDV İadesi ve muhasebe kayıtları için kesinleşti |
3. KDV İadesinde İntaç Tarihi ve Fatura Tarihi Farkı
Vergi mevzuatımızda ihracat hasılatı faturanın düzenlendiği tarihte değil, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesini fiilen terk ettiği İntaç Tarihi'nde doğar. İntaç tarihi BİLGE sistemi üzerinden Gelir İdaresi Başkanlığı'na otomatik aktarılır ve KDV beyannamesinde istisna tutarı olarak bu döneme beyan edilir.
KDV iade taleplerinde vergi dairesi denetmenleri Gümrük Çıkış Beyannamesi (GÇB) kapanış intaç tarihi ile e-faturanın ETTN eşleşmesini VEDOP sistemi üzerinden çapraz kontrole tabi tutar. Bu nedenle fatura üzerindeki mal bedeli, navlun ve sigorta tutarları ile GÇB kalemleri arasında kuruş farkı dahi bulunmamalıdır.
4. İhracat E-Faturası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular Nasıl Uygulanır?
Hizmet ihracatında da gümrük e-faturası mı düzenlenir? ▼
Hayır. Hizmet ihracatında (yazılım, mimarlık, danışmanlık) gümrükten fiziki mal çıkışı olmadığı için doğrudan alıcı yabancı firma adına normal e-Arşiv fatura tanzim edilir.
BİLGE sistemi faturayı reddederse fatura iptal edilebilir mi? ▼
Evet. BİLGE sisteminde eşleşmeyen veya gümrükten reddedilen faturalar sistemden ret yanıtı alır almaz muhasebe kayıtlarında iptal edilip yenisi düzenlenebilir.
Bedelsiz numune ihracatında fatura nasıl kesilir? ▼
Fatura tipi yine İSTİSNA seçilir; açıklama alanına 'Bedelsiz Numunedir, Gümrük Değerleme Amaçlıdır' şerhi düşülerek sembolik tutar ve 301 istisna kodu ile düzenlenir.