İhracat E-Faturası Düzenleme Rehberi: GTİP Kodu, 301 İstisna Kodu ve GÇB Eşleşmesi
Yurt dışındaki alıcılara fiziki mal ihraç eden mükellefler için standart fatura veya kağıt fatura düzenleme dönemi sona ermiştir. Gümrük Çıkış Beyannamesi (GÇB) kapsamındaki tüm ihracat teslimlerinin Gelir İdaresi Başkanlığı üzerinden doğrudan T.C. Ticaret Bakanlığı sistemine aktarılan İhracat E-Faturası formatında düzenlenmesi zorunludur.
1. Alıcı Bilgileri ve Gümrük Bakanlığı Tanımı
İhracat e-faturası düzenlenirken en kritik teknik kural, faturanın alıcı posta kutusunun doğrudan Ticaret Bakanlığı olarak seçilmesidir. Gerçek yabancı müşterinin unvanı, ülkesi ve adresi 'Yurt Dışı Alıcı' bölümüne yazılırken, sistem faturayı gümrük tescili yapılabilmesi için bakanlığa iletir.
2. GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) Zorunluluğu
Faturadaki her ürün kaleminin karşısına 12 haneli resmi GTİP Kodu yazılmalıdır. Gümrük müşavirinizin beyannamede açtığı tarife kodu ile e-faturadaki GTİP kodu birbiriyle harfi harfine eşleşmelidir; tek bir rakam hatası gümrükte tescilin durmasına sebep olur.
3. KDV Kanunu 11/1-a ve 301 İstisna Kodu
İhracat teslimleri Katma Değer Vergisinden müstesnadır. Faturada KDV oranı %0 seçilmeli ve Vergi İstisna Muafiyet Sebebi olarak '301, Mal İhracatı (KDV Kanunu 11/1-a)' kodu girilmelidir.
4. Mikro İhracattan Farkı Nedir?
Eğer gümrük müşaviri olmadan hızlı kargo firmaları (DHL, FedEx, UPS vb.) ile ETGB kapsamında mikro ihracat yapıyorsanız gümrük e-faturası değil, Mikro İhracat ETGB E-Arşiv Faturası düzenlemeniz gerekir. Fatura senaryoları analizi için Temel ve Ticari Fatura Farkları Rehberimize bakabilirsiniz.
Mikro İhracat (ETGB) ve Gümrük Çıkış Beyannamesi (GÇB) E-Fatura Mimarisi
Yurt dışına mal satışında ihracat e-faturası düzenlenirken fatura senaryosu 'İHRACAT' olarak seçilmeli ve gümrükleme tipi doğru belirlenmelidir. Normal ihracatta fatura doğrudan Ticaret Bakanlığı Bilge sistemine gönderilirken, mikro ihracatta (15.000 Euro ve 300 kg altı) Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi (ETGB) düzenleyen kargo/lojistik operatörünün bilgileri faturaya eklenir.
KDV Kanunu 11/1-a maddesi uyarınca ihracat teslimleri KDV'den istisnadır (İstisna Kodu: 301). Ancak KDV iadesi talep edilebilmesi için gümrük çıkışının fiilen gerçekleştiğinin ve ETGB/GÇB intaç tarihinin VEDOP sisteminde onaylandığının teyit edilmesi şarttır.
Uygulama ve Sorun Giderme Kontrol Listesi
- GTİP Kodu Zorunluluğu: İhracat faturasındaki her mal kalemi için 12 haneli Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) kodu eksiksiz girilmelidir.
- Teslim Şekli ve Taşıma Türü (Incoterms): FOB, CIF, EXW gibi uluslararası teslim terimleri ile navlun/sigorta bedelleri doğru ayrıştırılmalıdır.
- Döviz Kuru ve TCMB Çevrimi: Fatura dövizli kesilse dahi TCMB döviz alış kuru üzerinden TL eşdeğeri ve KDV matrahı hesaplanmalıdır.
- Kurye / ETGB Firma Kodu: Mikro ihracatta yetkili hızlı kargo operatörünün Vergi Kimlik Numarası faturada nakliyeci olarak tanımlanmalıdır.
Sık Yapılan 3 Kritik Hata ve Çözüm Formülü
Hata: GTİP Kodunun 12 Haneden Eksik Yazılması
Gümrük Bakanlığı kapı sistemi GTİP kodu eksik olan faturaları 'GTIP_GECERSIZ' statüsüyle anında reddeder.
Hata: Fiili İhraç Tarihi Yerine Fatura Tarihinin Esas Alınması
KDV beyanında fatura tarihi değil, malın gümrük hattından fiilen çıktığı ETGB intaç tarihi dikkate alınmalıdır.
Hata: Navlun Bedelinin İstisna Kapsamına Yanlış Dahil Edilmesi
Teslim şekline göre navlun ve sigorta bedellerinin ayrı kalemlerde gösterilmemesi gümrük kıymet beyanında vergi cezası doğurur.
Resmi Dış Ticaret Kaynakları:
İhracat E-Faturası GTİP Kodu ve GÇB Eşleşme Tablosu
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı sistemiyle entegre ihracat e-faturalarında GTİP ve istisna kodu parametreleri:
İhracat E-Faturası ve Gümrük Çıkış Beyannamesi Matrisi
| Alan / Parametre | Zorunlu Format / Bilgi | GİB & Gümrük Kontrolü | Kritik Hata & Çözüm |
|---|---|---|---|
| GTİP Kodu (Gümrük Tarife İstatistik) | 12 Haneli Sayısal Kod (Örn: 6109.10.00.00.11) | Gümrük Bakanlığı GTİP veritabanı doğrulaması | Hatalı GTİP girilirse tescil alınamaz |
| KDV İstisna Kodu | 301, Mal İhracatı (KDV Kanunu m. 11/1-a) | KDV oranı sıfır (%0) olmalıdır | Başka istisna kodu seçilirse gümrük reddeder |
| Fatura Senaryosu | İHRACAT Senaryosu | Gümrük Bakanlığı posta kutusuna iletilir | Ticari seçilirse gümrük beyannamesine bağlanamaz |
| GÇB Kapanış Tarihi (İntaç) | Gümrük Çıkış Beyannamesinin kapandığı tarih | KDV iadesi intaç tarihiyle hak kazanılır | KDV beyannamesinde intaç dönemi beyan edilir |
Fatura iptal portalında alıcı ve satıcının karşılıklı onay verme adımları ekran görüntüleriyle çok iyi aktarılmış.