Dövizli E-Fatura Nasıl Kesilir? TCMB Efektif Satış Kuru ve KDV TL Tutarı Kuralları
Yurt içi veya yurt dışı müşterilere döviz cinsinden e-fatura düzenlenebilir. Ancak Türk vergi mevzuatı (VUK m. 215) gereği defter kayıtları Türk Lirası ile tutulduğundan, dövizli faturaların belirli kurallara uyması şarttır.
1. Hangi Kur Esas Alınmalıdır?
Fatura düzenleme tarihindeki (veya bir gün önceki) T.C. Merkez Bankası (TCMB) Döviz Alış Kuru esas alınır. Taraflar sözleşmede serbestçe TCMB Efektif Satış kurunu veya özel bir kuru kararlaştırmışlarsa faturanın not kısmında bu durum açıkça belirtilmelidir. Konuyla ilgili teknik gereksinimler ve mevzuat adımları için Dövizli e-Fatura Düzenleme rehberimizden de faydalanabilirsiniz.
2. KDV'nin Türk Lirası Gösterilme Zorunluluğu
Fatura toplamı döviz (Örn: 5.000 USD) olsa dahi, KDV Kanunu m. 26 gereği hesaplanan KDV tutarının fatura üzerinde mutlaka Türk Lirası karşılığı ile ayrıca gösterilmesi zorunludur. Aksi takdirde alıcı KDV indirimini yapamaz. Konuyla ilgili teknik gereksinimler ve mevzuat adımları için e-Fatura ve e-Arşiv Fatura Zorunluluk Hadleri rehberimizden de faydalanabilirsiniz.
Resmi Kaynaklar:
VUK 215. Madde ve Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar: Kayıtların Türkçe ve Türk Lirası ile tutulması esastır. Yabancı para birimi ile düzenlenen faturalarda işlem tarihindeki TCMB Döviz Alış/Satış Kuru ve faturanın Türk Lirası karşılığı açıkça gösterilmek zorundadır.
Dövizli e-Faturada TCMB Efektif Satış Kuru ve XML Tag Standartları
UBL-TR standardında dövizli fatura düzenlenirken 'DocumentCurrencyCode' alanına işlem para birimi (USD, EUR, GBP vb.) yazılır. Belgenin dipnotunda veya 'TaxTotal' alanında ise mutlaka faturanın düzenlendiği günün bir önceki iş günü saat 15:30'da TCMB tarafından açıklanan gösterge niteliğindeki efektif döviz satış kuru belirtilmelidir. KDV tutarı kanunen mutlaka Türk Lirası cinsinden hesaplanıp faturada ayrı bir satırda gösterilmelidir.
Dövizli e-Fatura Düzenleme Kuralları ve Kur Seçimi
| Fatura Türü | Geçerli Döviz Kuru | TL KDV Gösterim Zorunluluğu | Mevzuat Dayanağı |
|---|---|---|---|
| İhracat e-Faturası | GÇB Kapanış Tarihi TCMB Kuru | Zorunlu Değil (%0 İstisna) | KDV Kanunu 11/1-a |
| Yurt İçi Dövizli Fatura | Fatura Tarihindeki TCMB Satış Kuru | Kanunen Zorunlu | VUK 215 ve KDVK 26 |
| Hizmet İhracatı (Yazılım/SaaS) | Düzenleme Günü TCMB Kuru | Zorunlu (İstisna 302 Kodu) | KDV Genel Tebliği |
| Serbest Bölge Teslimleri | İşlem Tarihi Resmi Kur | İstisna Kapsamında TL Gösterilir | Serbest Bölgeler Kanunu |
En Sık Karşılaşılan 3 Uygulama Hatası ve Çözüm Yolları
VUK 215 uyarınca KDV tutarı TL olarak yazılmazsa fatura usulsüz sayılır ve KDV indirimi iptal edilir.
Sözleşmede aksine hüküm yoksa vergi kanunları nezdinde TCMB resmi efektif satış kuru esastır.
Türkiye'de yerleşik kişilerin kendi aralarında dövizle sözleşme ve faturalaşma yasağına uyulmaması idari para cezası doğurur.
Kimya üreticisi, yurt içindeki boya fabrikasına 50.000 USD tutarında hammadde faturası kesmiştir. Fatura günündeki TCMB kuru 34,20 TL olup faturaya 1.710.000 TL matrah ve 342.000 TL KDV eklenmiştir. Alıcı ödemeyi 45 gün sonra kur 35,10 TL iken yaptığında oluşan 45.000 TL'lik kur farkı için satıcı tarafından ayrıca 'Kur Farkı e-Faturası' tanzim edilmiştir.
Uygulama ve Denetim Kontrol Listesi (Checklist)
- İşlemin 32 Sayılı Karar kapsamında dövizle fatura kesilebilir istisnalar arasında olduğunu doğrulayın.
- TCMB web sitesinden faturanın düzenlendiği güne ait gösterge niteliğindeki efektif satış kurunu alın.
- UBL-TR faturasında TL KDV karşılığının eksiksiz hesaplandığını önizlemede denetleyin.
- Ödeme gününde kur değişirse aradaki müspet veya menfi fark için 'Kur Farkı Faturası' düzenleyin.
- Döviz cinsinden kesilen faturanın cari hesap mutabakatını dövizli bakiye üzerinden yürütün.