İşlem iptali sonrası e-arşiv faturayı GİB üzerinden 8 günlük sürede iptal etmeyi unuttuk ve ertesi ay fark ettik. Muhasebede ters kayıt yapılırsa ceza çıkar mı?
3 Cevap Nasıl Uygulanır?
Değerli meslektaşım, bahsettiğiniz durum sahada sıkça karşılaşılan ve vergi incelemelerinde ciddi riskler barındıran teknik ve vergisel bir sorundur.
Öncelikle 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği kapsamında e-Arşiv Faturaların iptal ve itiraz işlemleri, faturanın düzenlendiği tarihi izleyen 8 (sekiz) günlük süre içerisinde GİB e-Arşiv Fatura İptal/İtiraz Portalı üzerinden yapılmalıdır. Türk Ticaret Kanunu (TTK) Madde 18/3 hükümlerine göre noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak KEP sistemi üzerinden de itiraz edilebilir.
Eğer 8 günlük yasal süre kaçırılmışsa, GİB portalı üzerinden sistem iptaline izin verilmeyecektir. Bu durumda, ertesi ay fark edilen bu hatanın düzeltilmesi için muhasebe tarafında tek taraflı olarak ters kayıt yapılması tek başına yeterli ve hukuken geçerli bir yöntem değildir. VUK 227. maddesi gereğince "Bu kanunda aksine hüküm olmadıkça bu kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki mecburidir." Yani ispat edici belge şarttır. Alıcı mükellef ise size iade faturası kesmesi gerekir. Eğer alıcı nihai tüketici ise, VUK 509 Tebliği açıklamalarına göre gider pusulası düzenlenerek müşteriye imzalatılması ve faturanın iptal edilmesi icap eder.
Sadece muhasebe içi ters kayıt ile işlem yapıldığında, belge düzenine uyulmamış sayılacağından VUK 353/1. maddesi uyarınca özel usulsüzlük cezası ile karşılaşma riskiniz çok yüksektir. Zira faturanın iptal edildiği karşı tarafça teyit edilmemiş ve belgelenmemiş olacaktır. Aynı zamanda bu durum Ba-Bs formlarında uyumsuzluğa yol açar. Karşı taraf faturayı Bs formunda (veya KDV beyanında) dikkate almamışken, GİB e-Arşiv raporlarında bu fatura geçerli olarak raporlanmış olacaktır. Ba-Bs formlarındaki bu tutarsızlıklar idarenin çapraz kontrollerine takılır ve VUK Mükerrer 355. maddeye göre form düzeltme cezalarına sebep olabilir.
Kısacası; 8 günlük süre geçtikten sonra e-arşiv faturasını GİB sisteminden iptal edemezsiniz. İlgili işlemin iptalini belgelendirmek için alıcı vergi mükellefi ise ondan iade faturası (veya fiyat farkı/iskonto faturası) talep etmeli, alıcı vergi mükellefi değil ise Gider Pusulası düzenleyerek ve ıslak imzalı şekilde kayıt altına alarak durumu yasal zemine oturtmalısınız. Ters kayıt işlemini ancak bu ispat edici vesikalara (iade faturası veya gider pusulası) dayanarak yapmalısınız. Aksi takdirde yapılacak denetimlerde usulsüzlük cezaları kaçınılmaz olacaktır.
Erhan Bey'in de belirttiği gibi gider pusulası imzalatmak en garanti yoldur. Eğer karşı taraf kurumsal bir mükellef ise mutlaka iade faturası talep edin, ters kayıtla kendi kendinize kapatmak faturayı yok hükmüne sokmaz.
Ticari faturalarda 8 günlük yasal iptal/red süresi Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 21/2. maddesine dayanır ve faturanın alıcıya ulaştığı andan itibaren saniye bazında başlar.
- Ticari fatura senaryosunda alıcı, GİB sistemi veya entegratör ekranı üzerinden 'Kabul' veya 'Red' yanıtı verebilir; 8 gün içinde işlem yapılmazsa fatura otomatikman kabul edilmiş sayılır.
- Temel fatura senaryosunda ise sistem üzerinden doğrudan red butonu yoktur; faturanın GİB Fatura İptal/İtiraz Portalı üzerinden veya KEP / Noter kanalıyla itiraz edilerek kapatılması gerekir.
- 8 günlük süre geçtikten sonra fatura muhasebeleşmiş sayılacağından, taraflar ancak karşılıklı iade faturası tanzim ederek mutabakat sağlayabilir.
Entegratörünüzün 'Gelen Faturalar' bildirimini günlük olarak takip etmek, istenmeyen faturaların süresi dolup kesinleşmesini engeller.