e-Fatura Atölyesi
e-Fatura, e-Arşiv & VUK Muhasebe Atölyesi

İade faturası olarak kestiğimiz e-faturayı karşı taraf 'bu temel fatura değil' diyerek reddedebilir mi, iade faturaları her zaman temel mi kesilmeli?

Satın aldığımız endüstriyel hammaddelerde teknik kalite şartnamesine aykırılık tespit etmemiz üzerine tedarikçi firmaya 185.000 TL + KDV tutarında bir 'İade e-Faturası' düzenledik. Muhasebe yazılımımızın varsayılan parametreleri sebebiyle fatura senaryosu 'Ticari Fatura' (TICARIFATURA), fatura tipi ise 'IADE' olarak tanzim edilmiştir. Faturayı alan tedarikçi firmanın muhasebe servisi, 'İade faturaları sistemsel olarak mutlaka Temel Fatura senaryosunda düzenlenmelidir, ticari iade faturasını kabul edemeyiz' gerekçesiyle GİB sistemi üzerinden faturaya 8 günlük yasal süre içinde 'RED' (Application Response, REJECT) uygulama yanıtı vermiştir. Karşı tarafın salt fatura senaryosunun ticari olması gerekçesiyle iade faturasını sistem üzerinden reddetme hakkı hukuken var mıdır? GİB 509 Sıra No'lu Genel Tebliği, 6102 sayılı TTK 18/3, TTK 21/2, VUK 227 ve VUK 353/1 hükümleri çerçevesinde iade faturalarının zorunlu senaryosu nedir ve reddedilen bu fatura sonrası süreç nasıl yönetilmelidir?
Durum: Çözüldü Kategori: Soru-Cevap

3 Cevap Nasıl Uygulanır?

Elektronik fatura uygulamasında iade faturalarının senaryo seçimi, ticari hayat ile vergi usul hukuku arasındaki en kritik kesişim noktalarından biridir.

Karşı tarafın ticari senaryoda düzenlenen bir faturayı sistemsel olarak reddetme yetkisi bulunmakla birlikte, iade faturalarının hukuki ve vergisel mahiyeti kendine has kurallara tabidir. Somut olayınızdaki durumun yasal arka planı ve izlenmesi gereken zorunlu adımlar şunlardır:

  • Temel Fatura ile Ticari Fatura Senaryosu Arasındaki Temel Fark: Gelir İdaresi Başkanlığı'nın e-fatura sistem mimarisinde; Temel Fatura senaryosunda alıcının GİB posta kutusunda teknik bir ret butonu (Application Response) bulunmaz; fatura doğrudan alıcının sistemine düşer ve muhasebeleşir. Buna karşılık Ticari Fatura senaryosunda alıcıya sistem üzerinden 8 gün içinde KABUL veya RET yanıtı verme imkanı tanınmıştır.
  • GİB 509 Sıra No'lu Genel Tebliği ve Teknik Kılavuzlardaki Durum: GİB 509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği ve UBL-TR Kılavuzlarında 'İade tipi faturalar teknik olarak ticari senaryoda kesilemez' şeklinde katı bir sistem engeli konulmamıştır. Sistem teknik olarak bu faturayı üretir. Ancak Gelir İdaresi'nin yayımladığı kılavuzlarda ve yerleşik idari teamüllerde; iade faturalarının TEMEL FATURA senaryosunda düzenlenmesi açıkça tavsiye edilmekte ve kural olarak benimsenmektedir. Çünkü mal iadesi alıcının tek taraflı bir hakkı olup, satıcının tek bir tuşla faturayı askıda bırakması engellenmek istenir.
  • TTK 21/2 ve TTK 18/3 Hükümleri Karşısında Karşı Tarafın Ret Hakkı: Siz faturayı 'Ticari Fatura' senaryosuyla kesmekle, teknik olarak satıcıya sistemi kullanarak ret verme inisiyatifini hukuken devretmiş oldunuz. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 21. maddesinin 2. fıkrası uyarınca faturayı alan tacir 8 gün içinde faturaya itiraz edebilir. Sistemik olarak 'RED' uygulama yanıtı verildiği anda o e-fatura GİB nezdinde geçersiz ve iptal hükmünde kabul edilir. TTK 18/3 maddesi tacirler arasında fesih ve itirazların noter, telgraf veya KEP ile yapılmasını öngörse de, ticari faturaya sistem üzerinden verilen RET yanıtı GİB şemasında hukuki sonuç doğurmaktadır.
  • VUK 227 Tevsik Zorunluluğu ve Belge Düzeni Kopukluğu: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 227. maddesi gereğince, fiilen iade edilen ve satıcının deposuna giren malların muhasebe kayıtlarına yansıtılabilmesi için geçerli bir vergi belgesi şarttır. Karşı taraf faturayı reddettiği için faturanız hükümsüz kalmış; sevk irsaliyesi ile fatura arasındaki bağ kopmuştur. Fatura reddedilmişken kendi muhasebenizde KDV düzeltmesi ve stok çıkışı yapmanız vergi incelemesinde tenkit edilir.
  • VUK 353/1 Özel Usulsüzlük Riski: Faturanın reddedilmesiyle birlikte hukuken faturasız kalınmış sayılır. 3065 sayılı KDVK'nın 35. maddesi uyarınca düzeltmenin yapılabilmesi ve VUK 353. maddesinin 1. fıkrası uyarınca fatura bedelinin %10'u oranında Özel Usulsüzlük Cezası (18.500 TL + KDV payı) kesilmemesi için, süresi içinde yeni faturanın düzenlenmesi mecburidir.
  • İzlenmesi Gereken eksiksiz Hukuki Süreç: Reddedilen ticari faturaya karşı yapılacak işlem; faturanın arkasından tartışmaya girmek değil, derhal aynı mal kalemleri ve tutarlarla 'TEMEL FATURA' senaryosu ve 'IADE' fatura tipiyle yeni bir e-Fatura tanzim etmektir. Yeni faturanın açıklama alanına 'Reddedilen ... ETTN numaralı faturanın yerine, ... tarihli sevk irsaliyesi kapsamındaki ayıplı hammadde iadesidir' şerhi düşülmeli ve satıcıya iletilmelidir. Karşı taraf malların iadesine gerçekten itiraz ediyorsa, Temel Faturayı sistemden reddedemeyecek; itirazını TTK 18/3 uyarınca noter veya KEP kanalıyla yapmak zorunda kalacaktır.
Kabul Edilen Yanıt 15 faydalı
Vergi Başmüfettişi (E) R.
Yakın zamanda

İade faturasına Ticari Fatura senaryosu seçtiğiniz için karşı tarafa sistemi kullanarak ret hakkı tanımış oldunuz. GİB kılavuzlarına göre iade faturaları mutlaka TEMEL FATURA olarak kesilmelidir; çünkü temel faturada sistem üzerinden ret butonu yoktur ve fatura doğrudan satıcının kayıtlarına intikal eder. Karşı taraf ret yanıtı verdiği için o fatura artık sistemde ölüdür. Vakit kaybetmeden aynı tutarı 'Temel Fatura' senaryosunda İade tipiyle tekrar kesin ve açıklama kısmına reddedilen faturanın ETTN bilgisini yazarak süreci VUK 227'ye uygun şekilde kapatın.

Topluluk Katkısı 15 faydalı
SMMM Zeynep B.
Yakın zamanda

Ticari faturalarda 8 günlük yasal iptal/red süresi Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 21/2. maddesine dayanır ve faturanın alıcıya ulaştığı andan itibaren saniye bazında başlar.

  • Ticari fatura senaryosunda alıcı, GİB sistemi veya entegratör ekranı üzerinden 'Kabul' veya 'Red' yanıtı verebilir; 8 gün içinde işlem yapılmazsa fatura otomatikman kabul edilmiş sayılır.
  • Temel fatura senaryosunda ise sistem üzerinden doğrudan red butonu yoktur; faturanın GİB Fatura İptal/İtiraz Portalı üzerinden veya KEP / Noter kanalıyla itiraz edilerek kapatılması gerekir.
  • 8 günlük süre geçtikten sonra fatura muhasebeleşmiş sayılacağından, taraflar ancak karşılıklı iade faturası tanzim ederek mutabakat sağlayabilir.

Entegratörünüzün 'Gelen Faturalar' bildirimini günlük olarak takip etmek, istenmeyen faturaların süresi dolup kesinleşmesini engeller.

Topluluk Katkısı 15 faydalı
Finans Direktörü Melike
Yakın zamanda