GİB İptal/İtiraz Portalında Sehven Onaylanan Faturanın İptali ve Muhasebe Düzeltme Kayıtları
Ticari e-Fatura senaryosunda alıcıya faturayı 8 gün içerisinde 'Kabul' veya 'Red' etme hakkı tanınmıştır. Ancak muhasebe personelinin yoğun iş temposunda sehven yanlış, mükerrer veya tutarı hatalı bir faturaya 'KABUL' butonuna basarak onay vermesi uygulamada en sık rastlanan operasyonel kazalardan biridir. Bir faturaya kabul yanıtı verildikten sonra özel entegratör üzerinden artık ikinci bir red yanıtı gönderilemez; fatura GİB sisteminde kesinleşmiş görünür. Peki bu durumun geri dönüşü yok mudur? Sehven onaylanan bir fatura yasal olarak nasıl iptal edilir ve muhasebeleştirilir? Bu rehberde kurtarma adımlarını açıklıyoruz.
1. Birinci Yol: GİB e-Fatura İptal / İtiraz Bildirim Portalı
Gelir İdaresi Başkanlığı, tarafların sehven kabul ettiği veya Temel Fatura senaryosunda reddedilemeyen faturalar için resmi e-Fatura İptal/İtiraz Bildirim Portalını (earsivportal.efatura.gov.tr/earsiv-services/dispatch) devreye almıştır: Konuyla ilgili teknik gereksinimler ve mevzuat adımları için Dövizli e-Fatura Düzenleme rehberimizden de faydalanabilirsiniz.
- Alıcı Tarafından İptal Talebi Oluşturma: Faturayı sehven kabul eden alıcı firma portala Mali Mühür veya e-İmza ile giriş yapar. 'Fatura İtiraz Talebi Oluştur' menüsünden ilgili faturanın ETTN ve fatura numarasını girer. İtiraz nedeni olarak 'Mükerrer/Hatalı Kayıt' seçilir.
- Satıcı Tarafından Onaylanma Zorunluluğu: Alıcının talebi tek başına faturayı iptal etmez. Satıcı firma da aynı portala mali mührü ile girerek gelen iptal talebini onaylamalıdır. Her iki taraf da onay verdiğinde fatura GİB nezdinde iptal statüsüne geçer.
- Süre Sınırı: Bu işlemin fatura tarihini izleyen 8 gün içinde başlatılması esastır.
2. İkinci Yol: KEP veya Noter Üzerinden Resmi İtiraz (TTK 18/3)
Eğer 8 günlük portal süresi kaçırıldıysa veya satıcı GİB portalı üzerinden iptali onaylamaya yanaşmıyorsa, Türk Ticaret Kanunu m. 18/3 uyarınca alıcı firma derhal Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) veya Noter kanalıyla satıcıya resmi itiraz ihtarnamesi çekmelidir: Konuyla ilgili teknik gereksinimler ve mevzuat adımları için e-Fatura ve e-Arşiv Fatura Zorunluluk Hadleri rehberimizden de faydalanabilirsiniz.
- İhtarnamede faturanın sehven kabul edildiği, mal/hizmetin teslim alınmadığı açıkça yazılır.
- Bu ihtarname ile fatura hukuken tartışmalı hale gelir ve satıcı tek taraflı olarak icra takibi başlatamaz.
3. Üçüncü Yol: İade Faturası Düzenlenmesi (En Pratik Çözüm)
Taraflar arasında ticari bir anlaşmazlık yoksa ve her iki taraf da hatanın farkındaysa en pratik muhasebe çözümü İade e-Faturası düzenlemektir:
- Alıcı firma, sehven kabul ettiği faturadaki ürün ve KDV tutarı kadar satıcıya 'İADE' senaryolu bir e-fatura keser.
- Satıcı bu iade faturasını kabul eder; böylece her iki firmanın cari hesabı ve KDV matrahı sıfırlanmış olur.
4. Muhasebe Kayıtları ve KDV Beyannamesi Düzeltmesi
| Senaryo | Alıcı Muhasebe Kaydı | Satıcı Muhasebe Kaydı |
|---|---|---|
| GİB Portaldan İptal Edilirse | Fatura yevmiyeye işlenmez, silinir | Gelir tahakkuku ters kayıtla kapatılır |
| İade Faturası Kesilirse | 153 Alış borç / 320 Satıcı alacak, akabinde 320 borç / 153 alacak ve 391 İlave KDV | 610 Satıştan İadeler borç / 191 İndirilecek KDV / 120 Alıcılar alacak |
GİB İptal/İtiraz Portalında Sehven Onaylanan Sürecinde Nelere Dikkat Edilmeli?
Sehven kabul edilen fatura dünyanın sonu değildir. GİB İptal Portalı, KEP ihtarı veya karşılıklı iade faturası yöntemlerinden durumunuza en uygun olanını seçerek mali tablolarınızı eksiksiz düzeltebilirsiniz.