Logo
e-Fatura Atölyesi
e-Fatura, e-Arşiv & VUK Muhasebe Atölyesi
Teknik & Hata Çözümü • 2026-11-10 • 10 dk okuma • Doğrulanmış Rehber • 1 Yorum

E-Faturada Schematron, UBL-TR XML ve GİB Zarf Durum Hata Kodları (1100-1300) Çözüm Rehberi

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) merkezli e-Fatura altyapısı, uluslararası UBL 2.1 (Universal Business Language) standardının Türkiye'ye uyarlanmış versiyonu olan UBL-TR 1.2.1 mimarisi üzerinde çalışır. Bir işletmenin ERP veya ön muhasebe yazılımından çıkan her e-fatura, alıcıya ulaşmadan önce iki katmanlı bir doğrulama süzgecinden geçer: XSD (XML Schema Definition) yapısal kontrolü ve Schematron (XSLT tabanlı iş kuralları) denetimi. Ardından fatura GİB posta kutusu zarfına (Envelope) konularak iletilir ve 1000 ile 1300 arasında bir GİB Zarf Durum Kodu alır. Bu kapsamlı teknik rehberde, 2026 yılı güncel GİB kural setlerine göre Schematron hatalarını ve zarf durum kodlarının kesin çözüm protokollerini inceliyoruz.

1. XSD Şema Doğrulaması ile Schematron Kontrolü Arasındaki Fark Nedir?

Muhasebe ve bilgi işlem ekiplerinin e-fatura gönderim hatalarını saniyeler içinde teşhis edebilmesi için öncelikle hatanın hangi katmandan döndüğünü anlaması gerekir:

  • XSD (Şema) Doğrulaması: XML belgesinin iskeletini ve veri tiplerini denetler. Örneğin; fatura tarihinin YYYY-AA-GG formatında olup olmadığı, tutar alanında harf bulunup bulunmadığı veya zorunlu bir XML etiketinin (örneğin <cbc:ID>) eksik olup olmadığı XSD katmanında yakalanır.
  • Schematron (İş Kuralları) Denetimi: XML yapısı doğru olsa bile vergi mevzuatı mantığını denetler. Örneğin; KDV istisna veya tevkifat faturası kesildiğinde TaxExemptionReasonCode (Vergi Muafiyet Sebebi Kodu) alanının boş bırakılması veya %0 KDV seçildiği halde istisna kodunun 351/301 girilmemesi Schematron kural hatası üretir.
Altın Kural: 1210 ve 1220 Kodlarında Faturayı Hemen Yeniden Kesmeyin!

GİB sisteminde 1300 (Başarıyla Tamamlandı) dışındaki her kod faturanın reddedildiği anlamına gelmez! 1200, 1210 ve 1220 kodları faturanın halen GİB ile alıcı özel entegratör sunucusu arasındaki kuyrukta olduğunu gösterir. Zarf nihai bir hata koduna (örn. 1163 veya 1215) düşmeden aynı siparişe ikinci kez fatura kesmek mükerrer fatura ve çift KDV tahakkuku doğurur.

2. GİB E-Fatura Zarf Durum Kodları (1100-1300) ve Çözüm Tablosu

GİB merkez sunucularından dönen en kritik zarf durum kodları, teknik nedenleri ve muhasebe/ERP departmanlarının uygulaması gereken aksiyonlar aşağıdaki tabloda yer almaktadır:

GİB Zarf Durum Kodları (1100-1300) Teşhis ve Çözüm Matrisi

Durum Kodu GİB Resmi Açıklaması Fatura Geçerli mi? Uygulanacak Kesin Çözüm
1140 / 1142 Doküman Boyut / Şema / Schematron Doğrulamasından Geçemedi Geçersiz (Hatalı) Eksik KDV istisna/tevkifat/GTİP kodunu düzeltip yeniden gönderin.
1163 Gönderilen Fatura Sistemde Daha Önce Kayıtlıdır (ETTN Mükerrer) İlk Zarf Geçerli Aynı ETTN ile daha önce gitmiş zarf 1300 almıştır; ikinciyi iptal edin.
1200 Zarf Başarıyla İşlendi, Alıcıya Gönderilmek Üzere Kuyrukta İşlemde (Bekleyin) Müdahale etmeyin; GİB alıcı sunucusuna iletim yapmaktadır.
1210 Doküman Bulunan Adrese Gönderilemedi (Tekrar Denenecek) Yeniden Deneniyor Alıcı sunucusu yanıt vermiyor; GİB 4 defa tekrar dener (1215 veya 1300 olur).
1215 Doküman Gönderimi Başarısız. Tekrar Gönderme Sonlandı Geçersiz (Ulaşmadı) Nihai hatadır! Faturayı yeni ETTN / yeni zarf ile tekrar gönderin.
1220 Hedef Sistemden Sistem Yanıtı (SystemResponse) Gelmedi Alıcı Onayı Bekleniyor 48 saat bekleyin; 1230'a düşerse yeniden gönderin, 1300 olursa tamamdır.
1300 Başarıyla Tamamlandı (Alıcı Posta Kutusuna Teslim Edildi) Resmen Geçerli Fatura alıcıya tebliğ edilmiştir; muhasebeleşmeye hazırdır.

3. En Sık Karşılaşılan 5 Schematron Kural Hatası ve XML Çözümleri

GİB'in güncellediği UBL-TR Schematron paketinde faturanın anında 1140 koduyla reddedilmesine yol açan en yaygın 5 iş kuralı hatası şunlardır: Bu süreçte teknik detaylar ve mevzuat takibi için e-Fatura e-Arşiv Fatura Zorunluluk Hadleri rehberimizdeki pratik aşamaları da inceleyebilirsiniz.

  1. TaxExemptionReasonCode Zorunluluğu (%0 KDV Hatası): Fatura satırlarından herhangi birinde KDV oranı 0 girilmişse, fatura tipi "SATIŞ" dahi olsa GİB Schematron motoru mutlaka 351 (İstisna Olmayan Diğer) veya ilgili KDV Kanunu istisna kodunun (301 Mal İhracatı, 302 Hizmet İhracatı vb.) girilmesini zorunlu tutar.
  2. İADE Faturası Senaryosunda BillingReference Eksikliği: Fatura tipi IADE seçildiğinde, iadeye konu olan ilk faturanın numarası ve tarihi XML içindeki <cac:BillingReference> düğümüne yazılmazsa Schematron faturayı reddeder.
  3. TEVKİFAT Faturasında Oran ve Kod Uyumsuzluğu: Fatura tipi TEVKIFAT seçilmişse, GİB tevkifat kod listesinde yer alan 601-627 arası kod ile tevkifat oranının (örneğin 5/10, 7/10, 9/10) birebir eşleşmesi şarttır.
  4. SGK ve İhracat Faturalarında Özel Alan Kontrolleri: SGK MEDULA faturalarında AdditionalDocumentReference alanında dosya/dönem bilgisi; ihracat faturalarında ise 12 haneli GTİP numarası ve teslim şekli (Incoterms: FOB, CIF, EXW) bulunmak zorundadır.
  5. Alıcı Posta Kutusu Etiketi (Alias / GB-PK) Uyuşmazlığı: Alıcı firmanın e-Fatura mükellefiyet listesinde özel entegratör değiştirmesi sonucunda eski PK etiketine gönderim yapılması 1160 / 1215 hatası doğurur. Gönderim öncesi GİB Mükellef Listesi (UserList) ERP üzerinden güncellenmelidir.

4. 1215 ve 1230 Hatalarında Aynı Fatura Numarası Tekrar Kullanılabilir mi?

GİB teknik mimarisinde 1215 (Gönderim Başarısız) ve 1230 (Hedeften Olumsuz Sistem Yanıtı Geldi) kodları nihai başarısızlık kodlarıdır. Bu kodları alan bir zarftaki fatura hukuken hiç düzenlenmemiş ve alıcıya ulaşmamış sayılır. Bu durumda ERP yazılımınızdan faturayı yeni bir Zarf ID (Envelope UUID) ile tekrar gönderebilirsiniz; müteselsil sıra numarası bozulmaması adına aynı fatura numarasının yeni bir zarfla gönderilmesine GİB sistemi izin vermektedir. Bu süreçte teknik detaylar ve mevzuat takibi için Dövizli e-Fatura Düzenleme rehberimizdeki pratik aşamaları da inceleyebilirsiniz.