e-Fatura Atölyesi
e-Fatura, e-Arşiv & VUK Muhasebe Atölyesi

Tax-free faturada aracı kurum (Global Blue vb.) komisyonunu faturada indirim olarak mı göstermeliyiz, GİB şemasında bu alan nasıl doldurulmalı?

Türkiye'de ikamet etmeyen yabancı turistlere yönelik lüks saat ve mücevher perakende satışı yapan mağazamızda, 3065 sayılı KDVK 11/1-b kapsamında 'Yolcu Beraberi Eşya' (Tax-Free) e-faturası düzenlemekteyiz. Yetki belgeli aracı kurum olan Global Blue ile sözleşmemiz bulunmakta olup, müşteriye iade edilecek KDV tutarı üzerinden aracı kurumun alacağı %30'luk hizmet komisyonunun faturada nasıl konumlandırılacağı konusunda tereddüt yaşamaktayız. Şirket muhasebemiz, bu komisyon tutarını faturada 'İskonto / İndirim' (AllowanceCharge) satırı olarak gösterip genel toplamdan düşmeyi önermektedir; ancak entegratör yazılımımız bu durumda KDV ve şema uyuşmazlığı uyarısı vermektedir. Aracı kurum komisyonu faturada indirim olarak gösterilebilir mi, yoksa fatura tam bedel üzerinden mi kesilmelidir? GİB 509 Sıra No'lu Genel Tebliği, Yolcu Beraberi Eşya e-Fatura Teknik Kılavuzu, VUK 227, VUK 353/1 ve TTK 18/3 hükümleri doğrultusunda UBL-TR XML şemasında ilgili alanlar nasıl doldurulmalı ve vergisel riskler nasıl bertaraf edilmelidir?
Durum: Çözüldü Kategori: Soru-Cevap

3 Cevap Nasıl Uygulanır?

Yolcu beraberi eşya (Tax-Free) ihracatı kapsamında düzenlenen faturalarda yetki belgeli aracı kurum komisyonlarının faturaya yansıtılması, hem UBL-TR teknik şeması hem de Katma Değer Vergisi mevzuatı açısından son derece hassas ve titizlikle yönetilmesi gereken bir konudur.

Muhasebenizin aracı kurum komisyonunu satış faturasında iskonto/indirim olarak gösterme önerisi mevzuata tamamen aykırı olup ağır cezai riskler barındırmaktadır. Konunun yasal analizi ve GİB teknik şemasına uygun doldurma kuralları şunlardır:

  • KDVK 11/1-b ve KDV Genel Uygulama Tebliği Çerçevesi: 3065 sayılı KDVK'nın 11/1-b maddesi ve KDV Genel Uygulama Tebliği (II/A-1.2) uyarınca yolcu beraberi eşya teslimlerinde satıcı, yabancı uyruklu müşteriye malı perakende satış fiyatı ve geçerli KDV oranı (%20) dahil genel toplam üzerinden satar ve vergi dahil bedeli tahsil eder. İstisna işlemi, eşyanın faturayla birlikte gümrükten fiilen yurt dışına çıkarılması ve gümrük memurunca elektronik ortamda onaylanması (çıkış teyidi) ile hüküm ifade eder.
  • Aracı Kurum Komisyonunun Hukuki Mahiyeti (Neden İskonto Olamaz?): Yetki belgeli aracı kurum (Global Blue vb.) ile satıcı ve yolcu arasındaki ilişki bir aracılık ve finansal tahsilat hizmetidir. Aracı kurumun aldığı komisyon, satılan saatin veya mücevherin fiyatında yapılmış bir 'fiyat iskontosu veya ticari indirim' KESİNLİKLE DEĞİLDİR. Bu tutar, aracı kurumun gümrük sonrası KDV iadesini yolcuya nakden veya karta ödemesi karşılığında yolcudan kestiği veya mağazaya fatura ettiği bağımsız bir finansal hizmet bedelidir. Faturada mal bedelinden iskonto olarak düşülmesi iktisadi ve fiili gerçeğe aykırıdır.
  • VUK 227 Gereği Gerçek Mahiyete Uygunluk ve Matrah Aşınması: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 227. maddesi gereğince kayıtların gerçeğe uygun tevsiki zorunludur. Eğer komisyon tutarını faturada iskonto olarak düşerseniz; malın katma değer vergisi matrahını yapay olarak küçültmüş olursunuz. Gümrük müsteşarlığı ve vergi müfettişliği denetimlerinde, haksız iskonto yoluyla Hazine aleyhine matrah aşındırıldığı tespit edilir ve eksik beyan edilen KDV için 1 kat Vergi Ziyaı Cezası uygulanır.
  • VUK 353/1 Özel Usulsüzlük Yaptırımı: Fatura üzerinde yer alması gereken matrah, KDV tutarı ve genel toplam bilgilerinin gerçeğe aykırı tanzim edilmesi halinde; VUK'un 353. maddesinin 1. fıkrası uyarınca faturada yazılması gereken tutar ile gerçek tutar arasındaki fark üzerinden veya fatura bedelinin %10'u oranında Özel Usulsüzlük Cezası tatbik edilir. Ayrıca gümrük sisteminde onay kodu üretilemez.
  • GİB 509 Sıra No'lu Tebliği ve Yolcu Beraberi Eşya e-Fatura Kılavuzuna Göre XML Şeması: GİB Teknik Kılavuzları uyarınca Tax-Free e-Faturasında alanlar şu şekilde doldurulmalıdır:
    • Fatura Profili ve Tipi: Fatura profili 'YOLCUBERABERIESYAFATURA', fatura tipi ise 'ISTISNA' veya 'SATIS' olarak seçilmelidir.
    • Mal Kalemleri ve KDV: Satılan ürünün gerçek perakende fiyatı (örneğin 100.000 TL) matrah olarak girilir; üzerine %20 KDV (20.000 TL) tam hesaplanır ve Genel Toplam 120.000 TL olarak satırda yer alır. Hiçbir komisyon veya iskonto indirimi yapılmaz.
    • Yetki Belgeli Aracı Kurum Tanımı: Aracı kurum bilgileri, faturanın UBL-TR şemasındaki TaxRepresentativeParty veya AgentParty (Yetki Belgeli Aracı Firma) alanına aracı kurumun unvanı ve 10 haneli VKN'si girilerek sisteme tanımlanır.
    • Gümrük ve Pasaport Bilgileri: Alıcının pasaport numarası, uyruğu, ülkesi ve çıkış kapısı bilgileri eksiksiz doldurulur.
  • Muhasebe ve Komisyonun Mahsubu (TTK 18/3): 6102 sayılı TTK 18/3 basiretli tacir ilkeleri uyarınca; aracı kurum yolcuya gümrükte KDV iadesini komisyonunu keserek ödedikten sonra, sunduğu bu hizmet için genel hükümlere tabi ayrıca bir 'Komisyon Hizmet Faturası' düzenler. Satıcı işletme bu komisyon faturasını 760/770 Pazarlama veya Genel Yönetim Gideri olarak yasal defterlerine kaydeder; satış faturasının matrahına asla karıştırmaz.
Kabul Edilen Yanıt 15 faydalı
YMM Erhan D.
Yakın zamanda

Global Blue komisyonunu kesinlikle faturada iskonto olarak göstermeyin; çünkü bu bir ticari indirim değil, harici bir hizmet bedelidir. Faturayı ürünün tam satış fiyatı ve tam %20 KDV'siyle 'YOLCUBERABERIESYA' profilinde kesmek zorundasınız. Aracı kurumun vergi numarasını sistemdeki yetki belgeli aracı kurum alanına yazacaksınız. Eğer faturada komisyonu iskonto düşerseniz gümrük onay vermez ve VUK 353/1 uyarınca faturayı eksik düzenlemekten %10 özel usulsüzlük cezası yersiniz. Aracı kurum komisyon faturasını bilahare size ayrıca kesecektir.

Topluluk Katkısı 15 faydalı
SMMM Zeynep B.
Yakın zamanda

Ticari faturalarda 8 günlük yasal iptal/red süresi Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 21/2. maddesine dayanır ve faturanın alıcıya ulaştığı andan itibaren saniye bazında başlar.

  • Ticari fatura senaryosunda alıcı, GİB sistemi veya entegratör ekranı üzerinden 'Kabul' veya 'Red' yanıtı verebilir; 8 gün içinde işlem yapılmazsa fatura otomatikman kabul edilmiş sayılır.
  • Temel fatura senaryosunda ise sistem üzerinden doğrudan red butonu yoktur; faturanın GİB Fatura İptal/İtiraz Portalı üzerinden veya KEP / Noter kanalıyla itiraz edilerek kapatılması gerekir.
  • 8 günlük süre geçtikten sonra fatura muhasebeleşmiş sayılacağından, taraflar ancak karşılıklı iade faturası tanzim ederek mutabakat sağlayabilir.

Entegratörünüzün 'Gelen Faturalar' bildirimini günlük olarak takip etmek, istenmeyen faturaların süresi dolup kesinleşmesini engeller.

Topluluk Katkısı 15 faydalı
Dış Ticaret Şefi Aykut
Yakın zamanda