e-Fatura Atölyesi
e-Fatura, e-Arşiv & VUK Muhasebe Atölyesi

Özel matrahlı altın satışında e-fatura keserken KDV'siz kısmı ve KDV'li işçilik kısmını tek faturada nasıl gösteriyoruz, sistem hata veriyor?

Kuyumculuk ve toptan ziynet eşyası ticareti yapan şirketimizde, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 17/4-g ve 23/f maddeleri uyarınca özel matrah şekline tabi işlenmiş 14 ayar altın takı satışı gerçekleştirdik. Satış bedelinin has altın maliyetine isabet eden 210.000 TL'lik kısmı KDV'den istisna iken, 40.000 TL'lik işçilik ve kâr kısmı %20 KDV'ye tabidir. Düzenlediğimiz e-faturada tek satır açıp toplam 250.000 TL matrah yazarak sadece işçilik tutarı üzerinden 8.000 TL KDV hesapladığımızda, entegratör ve GİB portal sistemi 'Hesaplanan KDV tutarı matrah x vergi oranı ile uyuşmuyor' şeklinde şema doğrulama (Schematron) hatası vererek faturayı reddetmektedir. KDV'siz has altın tutarı ile KDV'li işçilik bedelini tek bir e-faturada UBL-TR standartlarına uygun olarak nasıl göstermeliyiz? VUK 227, VUK 353/1, TTK 18/3 ve GİB 509 Sıra No'lu Genel Tebliği hükümleri doğrultusunda faturanın tipi, satır yapısı, vergi muafiyet kodu ve beyanname uyumu nasıl tesis edilmelidir?
Durum: Çözüldü Kategori: Soru-Cevap

3 Cevap Nasıl Uygulanır?

Kuyumculuk ve sarrafiye sektöründe külçe altından mamul ziynet eşyası satışlarında uygulanan özel matrah şekli, e-fatura ve e-arşiv uygulamalarında en sık şema doğrulama (Schematron) hatası alınan alanlardan biridir.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun (KDVK) 17/4-g maddesi uyarınca külçe altın teslimleri KDV'den tamamen istisna edilmiş; 23/f maddesinde ise külçe altından mamul eşya teslimlerinde KDV matrahının, satış bedelinden külçe altın maliyet bedeli düşüldükten sonra kalan tutar (işçilik ve kâr) olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu işlemlerin tek bir elektronik belgede mevzuata ve teknik şemaya uygun gösterilmesine dair kurallar şu şekildedir:

  • Schematron Doğrulama Hatasının Teknik Nedeni: Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) yürürlükteki UBL-TR 1.2.1 şematron kuralları gereğince, her bir fatura satırında LineExtensionAmount * Percent = TaxAmount eşitliği matematiksel olarak denetlenir. Eğer faturada tek satır açıp mal bedeline 250.000 TL yazıp vergi satırına sadece 8.000 TL KDV yazarsanız; sistem 250.000 TL'nin %20'si olan 50.000 TL KDV'yi arar. Aradaki 42.000 TL'lik fark sebebiyle GİB posta kutusu veya entegratör sistemi faturayı 'Hesaplanan Vergi Tutarı ile Matrah Uyumsuz' hata koduyla doğrudan reddeder.
  • UBL-TR Şemasına Uygun Doğru Fatura Satır Yapısı (İki Satır Kuralı): GİB 509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği ve e-Fatura Teknik Kılavuzları uyarınca, has altın bedeli ile işçilik bedeli aynı faturada MUTLAKA İKİ AYRI SATIR olarak tanzim edilmelidir:
    • 1. Satır (Has Altın Bedeli): Mal/Hizmet Adı alanına 'Has Altın / Külçe Altın Maliyet Bedeli (Özel Matrah)' yazılmalıdır. Miktar ve birim fiyat girilerek satır tutarı 210.000 TL olarak belirlenir. KDV oranı %0 seçilmeli, Fatura Tipi 'ÖZELMATRAH' olarak düzenlenmeli ve Vergi Muafiyet Kodu olarak '805, Özel Matrah Şekli (Külçe Altın vb.)' seçilmelidir.
    • 2. Satır (İşçilik Bedeli): Mal/Hizmet Adı alanına 'Ziynet Eşyası İmalat ve İşçilik Bedeli' yazılmalıdır. Satır tutarı 40.000 TL, KDV oranı ise genel oran olan %20 girilmelidir. Bu satırda hesaplanan KDV 8.000 TL olarak sistem tarafından tam kuralla doğrulanacaktır.
  • VUK 227 Kapsamında İspat ve Kayıt Nizamı: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun (VUK) 227. maddesi uyarınca vergiye esas kayıtların gerçek mahiyete uygun belgelerle tevsiki mecburidir. Faturada has altın tutarı ile işçilik payının ayrı satırlarda net olarak tefrik edilmesi, şirketin yasal defterlerindeki 600 Yurtiçi Satışlar (Özel Matrah Satışı) ve hesaplanan KDV kayıtlarının 1 No'lu KDV beyannamesinin 'Özel Matrah Şekline Tabi İşlemler' tablosuyla tam mutabakatını sağlar.
  • VUK 353/1 Özel Usulsüzlük Cezası Tehdidi: Şema hatasından kaçınmak amacıyla has altın bedelini faturada gizlemek, faturayı kayıtdışı bırakmak veya KDV'siz teslimi hatalı istisna kodlarıyla tek satırda geçiştirmek VUK 353. maddesinin 1. fıkrası uyarınca ağır yaptırımlara gebedir. Bu hükme göre faturanın gerçeğe aykırı düzenlenmesi veya eksik tanzimi halinde, işlem bedelinin %10'u oranında Özel Usulsüzlük Cezası tatbik edilir. Olayınızda 25.000 TL ceza ve haksız KDV tarhiyatı riski doğmaması için faturanın çift satır kuralıyla kesilmesi zorunludur.
  • TTK 18/3 ve Basiretli Tacir Sorumluluğu: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 18. maddesinin 3. fıkrası gereğince tacirler ticari defter ve belgelerinde basiretli davranmak zorundadır. Alıcı kuyumcu işletmesi de bu faturadaki has altın tutarını kendi stoklarına KDV'siz maliyet, işçilik tutarını ise gider/maliyet olarak kaydedip KDV'sini indirim konusu yapacağından, fatura formatının eksiksiz olması taraflar arasındaki ticari uyuşmazlıkları ve KEP itirazlarını engeller.
Kabul Edilen Yanıt 15 faydalı
YMM Erhan D.
Yakın zamanda

Özel matrahlı altın satışında tek satırda hem ana parayı gösterip hem sadece işçiliğe KDV işletemezsiniz; GİB şema motoru matematiksel olarak satır tutarı ile vergi oranını çarpar ve tutmadığında faturayı anında kilitler. Faturaya mutlaka iki satır açacaksınız: birinci satıra 210.000 TL has altın bedelini KDV %0 ve 805 muafiyet koduyla, ikinci satıra 40.000 TL işçilik bedelini KDV %20 ile gireceksiniz. Fatura profilini de ÖZELMATRAH seçeceksiniz. Bu sayede VUK 227'ye uygun olur ve sistem hata vermeden onaylar.

Topluluk Katkısı 15 faydalı
Muhasebe Müdürü F.
Yakın zamanda

Ticari faturalarda 8 günlük yasal iptal/red süresi Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 21/2. maddesine dayanır ve faturanın alıcıya ulaştığı andan itibaren saniye bazında başlar.

  • Ticari fatura senaryosunda alıcı, GİB sistemi veya entegratör ekranı üzerinden 'Kabul' veya 'Red' yanıtı verebilir; 8 gün içinde işlem yapılmazsa fatura otomatikman kabul edilmiş sayılır.
  • Temel fatura senaryosunda ise sistem üzerinden doğrudan red butonu yoktur; faturanın GİB Fatura İptal/İtiraz Portalı üzerinden veya KEP / Noter kanalıyla itiraz edilerek kapatılması gerekir.
  • 8 günlük süre geçtikten sonra fatura muhasebeleşmiş sayılacağından, taraflar ancak karşılıklı iade faturası tanzim ederek mutabakat sağlayabilir.

Entegratörünüzün 'Gelen Faturalar' bildirimini günlük olarak takip etmek, istenmeyen faturaların süresi dolup kesinleşmesini engeller.

Topluluk Katkısı 15 faydalı
Vergi Hukuku Uzmanı Av. Tayfun
Yakın zamanda