Serbest meslek erbabı e-SMM yerine yanlışlıkla GİB portalinden e-arşiv fatura kesmiş, stopaj ve KDV ayrımını da fatura şemasında göstermiş. Bu belgenin iptali süresi geçtiyse vergi dairesi bunu SMM olarak kabul eder mi?
3 Cevap Nasıl Uygulanır?
Vergi Usul Kanunu’nun 236. maddesine göre, serbest meslek erbabı mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için Serbest Meslek Makbuzu (SMM/e-SMM) düzenlemek mecburiyetindedir.
Fatura ile serbest meslek makbuzu VUK sistematiğinde farklı hukuki niteliklere ve farklı tevsik kabiliyetine sahip belgelerdir; bu nedenle e-Arşiv Fatura, şekil ve kanuni nitelik bakımından e-SMM’nin doğrudan yasal ikamesi sayılamaz.
Ancak Danıştay’ın ve Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yerleşik özelgelerinde benimsenen "özün önceliği" ilkesi gereğince; düzenlenen e-Arşiv faturada hizmetin mahiyeti, KDV ve Gelir Vergisi stopajı (tevkifatı) açıkça ayrıştırılmış, alıcı tarafından muhtasar beyannamede stopaj beyan edilip ödenmiş ve KDV-1 beyannamesinde indirim konusu yapılmışsa, vergi ziyaı doğmadığı kabul edilir. Vergi dairesi tarhiyat aşamasında yapılan harcamayı veya stopajı sırf belge türü farklı diye tamamen reddetmez; fakat yanlış belge türü düzenlenmiş olması nedeniyle VUK 353/1. maddesi uyarınca özel usulsüzlük cezası tatbik edebilir.
Süreçte yapılması gereken en sağlıklı yol şudur: Düzenlenen e-arşiv faturayı iptal süresi geçtiği için tek taraflı portaldan silemezsiniz. Ancak alıcı firma ile karşılıklı olarak tutanak düzenleyip durumu kayıt altına alabilir, ardından bugünün tarihiyle olması gereken doğru e-SMM'yi düzenleyerek açıklamasına sehven kesilen e-arşiv fatura numarasına atıf yapabilirsiniz. Hatalı e-arşiv faturanın da alıcı tarafından kayıtlardan çıkarılması veya ters kayıtla düzeltilmesi sağlanmalıdır. Böylece hem olası bir vergi incelemesinde belgesiz işlem iddiasının önüne geçilir hem de yasal şekil şartı tamamlanmış olur.
Mevzuat gereği serbest meslek erbabı fatura değil e-SMM düzenlemek zorundadır. Stopaj ve KDV doğru ayrıştırılmış ve beyan edilmiş olsa bile vergi dairesi şekil eksikliğinden dolayı VUK 353. madde gereğince özel usulsüzlük cezası kesebilir. İptal süresi geçtiyse durumu alıcıyla birlikte bir tutanakla tespit edip, açıklamasında eski faturaya atıfta bulunarak geriye dönük değil cari tarihli yeni bir e-SMM düzenlemeniz ve muhasebe kayıtlarını buna göre düzeltmeniz en güvenli yoldur.
VUK 509 Sıra No'lu Genel Tebliğ uyarınca serbest meslek erbabı mesleki kazançları için münhasıran e-SMM düzenlemek zorundadır. E-Arşiv fatura ticari kazanç mükelleflerine özgüdür. Ancak sehven kesilen e-arşiv faturada stopaj ve KDV doğru ayrıştırılmış ve yasal deftere hasılat olarak kaydedilmişse; özel usulsüzlük cezası riski bulunmakla birlikte vergi dairesi tarhiyat aşamasında verginin ziyaa uğramadığını gözeterek matrahı kabul eder. Doğru uygulama, müşteriye durum izah edilip e-SMM düzenlenmesi ve eski belgenin izahatla dosyalanmasıdır.