Mükellefiyeti kapanmış bir şahıs şirketine sehven e-fatura kesilmiş ve sistem 'Alıcı e-fatura sistemine kayıtlı değildir' hatası vermiş. Bu faturayı e-arşiv olarak tekrar keserken belge tarihini geriye dönük nasıl ayarlayabilirim?
3 Cevap Nasıl Uygulanır?
E-fatura sistemlerinde, alıcının VKN/TCKN bilgisi sorgulanırken GİB'in aktif mükellef listesi baz alınır.
Mükellefiyetini terk etmiş veya e-fatura sisteminden çıkmış birisine e-fatura düzenlemeye çalıştığınızda entegratör veya GİB portalı bu durumu anında tespit eder ve XML zarfı hataya düşer. Bu senaryoda kestiğiniz e-fatura hiçbir zaman hukuki geçerlilik kazanmamış, taslak veya hatalı kayıt hükmünde kalmıştır.
Bu durumda yapmanız gereken, o hatalı e-fatura kaydını sisteminizden iptal etmek/silmek ve alıcıya bir e-arşiv fatura düzenlemektir (çünkü alıcı artık vergi mükellefi/e-fatura kullanıcısı değildir, nihai tüketici konumundadır). Geriye dönük fatura düzenleme konusunda ise Vergi Usul Kanunu (VUK) Madde 231/5 açıktır: "Fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir. Bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır."
Eğer hizmetin/teslimin üzerinden henüz 7 gün geçmediyse, e-arşiv faturanızı geriye dönük (teslim tarihi olan o ilk güne) güvenle düzenleyebilirsiniz, sistem buna izin verecektir ve ceza riski yoktur. Ancak 7 günlük süre çoktan aşılmışsa, e-arşiv faturayı geriye dönük 7 günden daha eski bir tarihe kesmeniz durumunda (bazı sistemler engeller, engellemeyenlerde ise) tespiti halinde VUK 353/1 maddesi uyarınca faturada yazılı meblağın %10'u oranında özel usulsüzlük cezası kesilme riski doğar. Bu sebeple 7 günlük süreyi dikkate alarak işlem yapmalısınız.
Alıcı e-fatura kullanıcısı değilse sistem zaten zarfı "1200" veya benzeri hata kodlarıyla geri döndürür. Bu faturayı ERP/Entegratör sisteminizden iptal edip, müşteriye e-Arşiv fatura keseceksiniz. Belge tarihini geriye dönük seçebilirsiniz ancak irsaliye tarihi ile fatura tarihi arasında en fazla 7 gün olmasına çok dikkat edin. 7 günü aşarsanız VUK'a göre %10 usulsüzlük cezası riskiyle karşılaşırsınız. Mümkünse faturayı bugünün tarihiyle ve gerçek irsaliye numarasını referans göstererek kesin.
Geriye dönük fatura düzenleme konusu vergi denetimlerinde en çok ceza kesilen başlıklardan biridir. Yasal sınır VUK m. 231/5 uyarınca azami 7 gündür.
- Mal teslimi veya hizmet ifasından itibaren en fazla 7 gün geriye dönük e-fatura kesilebilir; 7 günü aşan faturalar hiç düzenlenmemiş sayılarak özel usulsüzlük cezasına tabi olur.
- 7 günlük sınır uygulanırken kesinlikle ay atlanamaz; örneğin 3 Ekim tarihinde geriye dönük Eylül ayına fatura düzenlenmesi KDV beyannamesi dönemini bozacağından sistem uyarısı verir.
- Önceden kesilmiş bir faturanın tarihinden daha eski bir tarihe yeni bir fatura düzenlenmesi zincirleme tarih sırasını bozabilir; ERP parametrelerinizi buna göre kilitleyin.
Geciken işlemler için geriye dönük fatura zorlamak yerine sevk irsaliyesi düzenleyip 7 günlük yasal süreyi irsaliye üzerinden işletmek en güvenli yoldur.