Konkordato ilan etmiş bir firmaya kesilen e-faturalarda alacak tahsili yapılamadığı için şüpheli ticari alacak karşılığı ayırırken, faturanın 'Ticari Fatura' olup karşı tarafça onaylanmış olması şart mıdır?
3 Cevap Nasıl Uygulanır?
Vergi Usul Kanunu'nun (VUK) 323. maddesi kapsamında bir ticari alacak için şüpheli alacak karşılığı ayrılabilmesi için temel iki şart aranır: Alacağın ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olması ve dava veya icra safhasında bulunması (ya da yapılan protesto ve yazı ile istenmesine rağmen ödenmemiş olması).
Konkordato sürecinde borçlu aleyhine İcra ve İflas Kanunu (İİK) hükümleri gereğince icra takibi yapılması veya ihtiyati haciz kararı uygulanması hukuken engellenir. Bu nedenle yargı içtihatları (Danıştay kararları) ve Gelir İdaresi Başkanlığı'nın yerleşik özelgelerine göre; mahkeme tarafından geçici veya kesin mühlet kararı verilmesi ve alacaklının konkordato komiserliğine müracaat ederek alacağını konkordato masasına kaydettirmesi, alacağın tahsilinin şüpheli hale geldiğini tevsik eder ve karşılık ayrılması için yeterli kabul edilir.
Faturanın profil senaryosuna gelince:
- Temel Fatura / Ticari Fatura Ayrımı: Faturanın "Temel Fatura" veya "Ticari Fatura" senaryosuyla kesilmiş olması karşılık ayırma şartlarını etkilemez. Temel fatura doğrudan alıcıya tebliğ edilmiş sayılırken, Ticari faturalarda da 8 gün içinde ret yanıtı verilmediği takdirde Türk Ticaret Kanunu (TTK) Madde 21/2 uyarınca fatura içeriği kabul edilmiş sayılır.
- Sistem Onayı Zorunlu Değildir: Karşı tarafın portaldan açıkça "Kabul" butonuna basmış olması zorunlu bir yasal şart değildir. Önemli olan, faturaya konu mal tesliminin veya hizmet ifasının fiilen gerçekleşmiş olması (sevk irsaliyesi, teslim tesellüm tutanağı, sözleşme, cari hesap mutabakatı vb. ile tevsik edilebilmesi) ve bu alacağın konkordato projesine/komiserliğine usulüne uygun şekilde bildirilmiş olmasıdır.
Kısacası, karşı taraf faturaya onay vermemiş olsa dahi, 8 günlük yasal süre geçmişse ve teslimat tevsik ediliyorsa konkordato mühletinin ilan edildiği ilgili hesap döneminde şüpheli ticari alacak karşılığı ayırabilirsiniz.
Hayır, faturanın 'Ticari Fatura' olup portal üzerinden onaylanmış olması şart değildir. TTK m. 21 gereği faturaya 8 gün içinde itiraz edilmemişse içeriği kesinleşmiş sayılır. Temel faturada ise zaten sistemsel red imkanı yoktur. Burada kritik olan nokta, konkordato ilan eden firmanın konkordato komiserliğine alacak kaydı yaptırmış olmanız ve mal teslimini irsaliye ile ispatlayabilmenizdir. Alacak masaya bildirildiği takdirde geçici veya kesin mühlet kararının verildiği dönemde VUK 323'e göre karşılık ayırabilirsiniz.
E-Fatura ve e-Arşiv süreçlerinde muhasebe ekiplerinin sahada en çok dikkat etmesi gereken operasyonel kurallar şunlardır:
- Faturayı göndermeden önce alıcının e-fatura mükellefiyet listesinde olup olmadığını kontrol edin; mükellef olan bir cariye yanlışlıkla e-arşiv kesmek GİB şematronunda hata oluşturur.
- KDV tevkifatı uygulanan faturalarda doğru tevkifat kodunu ve oranını seçtiğinizden emin olun, kuruş farkı ve yuvarlama hataları faturanın reddedilmesine sebep olur.
- Özel entegratörünüzün gelen ve giden kutularını ERP yazılımınızla günlük olarak senkronize edin.
Bu adımlar ay sonu KDV ve BA/BS mutabakatlarında sıfır hata ile çalışmanızı sağlar.