Logo
e-Fatura Atölyesi
e-Fatura, e-Arşiv & VUK Muhasebe Atölyesi

E-fatura sisteminde GİB portalından kaynaklı teknik arıza (503 Service Unavailable) nedeniyle fatura kesilememesini mücbir sebep olarak kullanıp 7 günlük süreyi aşabilir miyiz?

23 Eylül tarihinde sevk irsaliyesi ile alıcı firmaya teslim ettiğimiz 840.000 TL bedelli endüstriyel makine satışı için 213 sayılı VUK'un 231/5 maddesinde öngörülen 7 günlük azami fatura düzenleme süresinin son günü 30 Eylül idi. 30 Eylül günü mesai saatleri boyunca Gelir İdaresi Başkanlığı e-Fatura Portalı ve GİB sunucularında genel bir teknik çökme yaşanmış; ekranda sürekli '503 Service Unavailable' ve 'Sistem Yanıt Vermiyor' hata kodları belirmiş, mali mühür onay servisleri çalışmadığı için fatura onaylanıp alıcıya iletilememiştir. Yaşanan arızayı kanıtlamak amacıyla sistem saatini içeren ekran görüntülerini, hata loglarını ve internet servis sağlayıcı arıza kayıtlarını arşivledik. GİB altyapısından kaynaklanan bu teknik imkansızlığı VUK 13 ve 15. maddeleri kapsamında 'mücbir sebep' kabul ederek 7 günlük süreyi aşıp faturayı sistem açıldığında 1 Ekim veya 2 Ekim tarihinde kesebilir miyiz? GİB 509 Sıra No'lu Genel Tebliği, VUK 227, TTK 18/3 ve VUK 353/1 hükümleri çerçevesinde teknik arıza süreyi kendiliğinden uzatır mı, kağıt fatura düzenlemek zorunda mıydık?
Durum: Çözüldü Kategori: Soru-Cevap

3 Cevap Nasıl Uygulanır?

Elektronik belge altyapılarında veya Gelir İdaresi Başkanlığı sunucularında yaşanan teknik aksaklıklar ve servis kesintileri, mükelleflerin en sık mağduriyet yaşadığı konuların başında gelmektedir.

Ancak vergi ceza hukuku ve yerleşik idari teamüller, resmi bir süre uzatımı yayımlanmadığı sürece mükelleflerin kendiliklerinden mücbir sebep ihdas etmelerine kesinlikle geçit vermemektedir. Yaşadığınız somut olay karşısında yasal mevzuat ve yapılması gerekenler şu şekildedir:

  • VUK 13 ve 15. Maddeler Kapsamında Mücbir Sebep Rejimi: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 13. maddesinde mücbir sebep halleri (ağır kaza, hastalık, yangın, su basması, gaiplik vb.) sınırlı ve genel çerçevede sayılmış; 15. maddesinde ise mücbir sebebin varlığı halinde sürelerin işlemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Ancak Maliye Bakanlığı ve Danıştay'ın müstakar kararlarına göre; Hazine ve Maliye Bakanlığı / GİB tarafından yayımlanmış genel bir 'Mücbir Sebep ve Süre Uzatımı Sirküleri/Duyurusu' bulunmadığı müddetçe, sistemik veya bölgesel internet/sunucu arızaları mükellefler tarafından tek taraflı olarak mücbir sebep sayılamaz ve yasal süreleri kendiliğinden uzatmaz.
  • VUK 231/5 Hükmü ve 7 Günlük Hak Düşürücü Süre: VUK'un 231. maddesinin 5. fıkrasına göre fatura, malın teslimi veya hizmetin ifasından itibaren azami 7 gün içinde düzenlenmelidir. Bu süre kesin ve hak düşürücü bir süredir. 30 Eylül günü 7. günü dolduran teslimatınız için faturanın 1 Ekim veya sonrasına sarkması halinde, kanunun amir hükmü gereğince fatura 'hiç düzenlenmemiş' kabul edilir.
  • GİB 509 Sıra No'lu Genel Tebliği'nin V. Bölümü (Kağıt Fatura Düzenleme Zorunluluğu): GİB 509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği'nin 'V. Zorunlu Haller ve Yedekleme' başlıklı bölümü, tam da bu tür teknik imkansızlık hallerini çözmek üzere kaleme alınmıştır. Tebliğ uyarınca; GİB sistemlerinde veya entegratörlerde teknik arıza, elektrik/hat kesintisi veya siber arıza nedeniyle elektronik belge düzenlenememesi durumunda, mükelleflerin ticari faaliyetlerinin kesintiye uğramaması ve 7 günlük yasal sürenin kaçırılmaması için MATBAA BASILI KAĞIT FATURA DÜZENLENMESİ ZORUNLUDUR. Düzenlenen kağıt faturanın üzerine 'Teknik imkansızlık sebebiyle kağıt olarak düzenlenmiştir' şerhi düşülmeli ve sevk irsaliyesi ile tevsik edilmelidir.
  • VUK 353/1 Cezai Yaptırımları: Kağıt fatura düzenlemeyip 7 günlük süre geçtikten sonra elektronik ortamda geriye dönük veya cari tarihli fatura tanzim etmeniz durumunda; faturanın süresinde düzenlenmemesi gerekçesiyle VUK'un 353. maddesinin 1. fıkrası uyarınca fatura bedelinin (840.000 TL'nin) %10'u oranında Özel Usulsüzlük Cezası (84.000 TL) tarhiyatı ile karşılaşılır.
  • VUK 227 Tevsik Hükmü ve KDV Tehlikesi: 213 sayılı VUK'un 227. maddesi uyarınca fiili sevk irsaliyesi tarihi (23 Eylül) ile fatura tarihi arasındaki 7 günlük yasal bağın kopması, alıcı firmanın KDV indirimini ve faturayı gider kaydetmesini inceleme esnasında riske atar.
  • TTK 18/3 ve Basiretli Tacir Sorumluluğu: 6102 sayılı TTK'nın 18. maddesinin 2. ve 3. fıkraları uyarınca her tacir, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmekle yükümlüdür. İşletmede acil durumlar için noter tasdikli kağıt fatura koçanı bulundurmamak veya arıza anında kağıt fatura tanzim etmemek tacirin kendi kusuru sayılmaktadır.
  • Hukuki Yol Haritası ve Kurtarma Stratejisi: Süre kaçırılmışsa şu adımlar ivedilikle atılmalıdır:
    • Sistem erişime açılır açılmaz fatura elektronik ortamda derhal düzenlenmeli ve alıcıya iletilmelidir.
    • 30 Eylül tarihli ekran görüntüleri, 503 hata logları, GİB destek çağrı kayıtları ve servis sağlayıcı logları VUK 227 gereği fatura ekine ve muhasebe işlem fişine zımbalanmalıdır.
    • Vergi dairesi tarafından VUK 353/1 uyarınca Özel Usulsüzlük Cezası ihbarnamesi tebliğ edildiğinde; VUK 376 ceza indirimi talep edilebilir veya arızanın harici ve objektif bir imkansızlık teşkil ettiği, kusurun idareye ait olduğu gerekçesiyle yetkili Vergi Mahkemesinde iptal davası açılmalıdır.
Yanıtlayan
YMM Erhan D.

Gelir İdaresi Başkanlığı resmi internet sitesinden süre uzatım duyurusu yapmadıkça portaldaki 503 hatasını tek taraflı mücbir sebep sayamazsınız. GİB 509 Sıra No'lu Tebliğ gereği, sistem çalışmadığında süreyi kaçırmamak için matbaa basılı kağıt fatura kesip üzerine 'Teknik imkansızlık sebebiyle kağıt düzenlenmiştir' kaşesi basmanız şarttı. Süreyi geçirip fatura keserseniz VUK 353/1'den 84.000 TL ceza yersiniz. Faturayı sistem açılır açılmaz kesin, ekran görüntülerini ve logları saklayın; ceza geldiğinde vergi mahkemesinde 'eksiksiz' iddiasıyla dava açın.

Yanıtlayan
Vergi Başmüfettişi (E) R.

Ticari faturalarda 8 günlük yasal iptal/red süresi Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 21/2. maddesine dayanır ve faturanın alıcıya ulaştığı andan itibaren saniye bazında başlar.

  • Ticari fatura senaryosunda alıcı, GİB sistemi veya entegratör ekranı üzerinden 'Kabul' veya 'Red' yanıtı verebilir; 8 gün içinde işlem yapılmazsa fatura otomatikman kabul edilmiş sayılır.
  • Temel fatura senaryosunda ise sistem üzerinden doğrudan red butonu yoktur; faturanın GİB Fatura İptal/İtiraz Portalı üzerinden veya KEP / Noter kanalıyla itiraz edilerek kapatılması gerekir.
  • 8 günlük süre geçtikten sonra fatura muhasebeleşmiş sayılacağından, taraflar ancak karşılıklı iade faturası tanzim ederek mutabakat sağlayabilir.

Entegratörünüzün 'Gelen Faturalar' bildirimini günlük olarak takip etmek, istenmeyen faturaların süresi dolup kesinleşmesini engeller.

Yanıtlayan
Dış Ticaret Şefi Aykut