8 günü geçmiş ticari faturaya noterden ihtarname çektik, GİB e-Belge İptal/İtiraz Portalı'ndan ek bildirim yapmak zorunlu mu?
3 Cevap Nasıl Uygulanır?
Ticari e-fatura senaryosunda 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 21/2. maddesi uyarınca alıcıya tanınan 8 günlük yasal itiraz ve ret süresi geçtikten sonra sistem üzerinden doğrudan 'RET' uygulama yanıtı (Application Response) üretilmesi teknik olarak engellenmektedir.
Fatura alıcının posta kutusuna ulaştıktan sonra 8 gün içinde reddedilmezse sistem faturayı otomatikman 'Kabul Edildi' statüsüne geçirir. Bu aşamadan sonra noter kanalıyla çekilen itiraz ihtarnamesi borçlar ve ticaret hukuku bakımından geçerli olmakla birlikte, vergi mevzuatı ve GİB elektronik belge standartları gereğince işlem henüz tamamlanmış sayılmaz. Konunun vergisel ve teknik boyutları şu şekildedir:
- TTK 18/3 Kapsamında Harici İtirazın Hukuki Niteliği: TTK'nın 18. maddesinin 3. fıkrası uyarınca tacirler arasında diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe veya faturaya itiraza ilişkin ihbar ve ihtarların noter kanalıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak KEP sistemiyle yapılması emredilmiştir. Noterden keşide ettiğiniz ihtarname, 8 günlük süre geçtikten sonra yapılmış dahi olsa faturanın içeriğine ve borca itiraz edildiğini ispatlayan en kuvvetli hukuki delildir.
- GİB 509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği ve İptal/İtiraz Portalı Bildirim Mecburiyeti: Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği ve e-Belge İptal/İtiraz Portalı Uygulama Kılavuzu hükümlerine göre; alıcı veya satıcı tarafından TTK 18/3 kapsamında harici yollarla (noter, KEP, taahhütlü mektup) yapılan itirazların GİB e-Belge İptal/İtiraz Portalı (earsivportal.efatura.gov.tr) üzerinden sisteme kaydedilmesi zorunludur. Alıcı şirket olarak mali mührünüz veya yetkili e-imzanız ile portala giriş yaparak 'İtiraz Bildirimi' sekmesinden noter adını, ihtarname tarihini, yevmiye numarasını ve itiraz gerekçesini sisteme girmelisiniz. Bu bildirim yapılmadığı takdirde fatura GİB merkezi kayıtlarında süresiz olarak 'Geçerli/Kabul Edilmiş' kalır.
- Karşı Tarafın Onay Süreci: Portala girdiğiniz itiraz kaydı, satıcı firmanın onayına düşer. Satıcı da kendi portalından bu itirazı onayladığında faturanın GİB veri tabanındaki statüsü 'İtiraz Edildi' olarak tescil edilir. Satıcı itirazı onaylamasa dahi, sizin noter evrakı ile sisteme yaptığınız itiraz kaydı ileride yapılacak denetimlerde kurumunuzun usulüne uygun hareket ettiğinin resmi tevsikidir.
- VUK 227, Ba-Bs ve KDV Açısından Vergisel Riskler: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 227. maddesi uyarınca kayıtlara intikal ettirilen belgelerin gerçeği yansıtması şarttır. Portala itiraz bildirimi girilmezse ve fatura kayıtlardan tek taraflı olarak çıkarılırsa; satıcı faturayı hasılat ve KDV beyanına dahil ederken sizin KDV indiriminden çıkarmanız durumunda GİB Risk Analiz Merkezi (RAM) çapraz kontrollerinde KDV uyuşmazlığı doğar. İdare faturayı kabul edilmiş sayarak faturanın içeriğindeki KDV'nin ve gider kaydının akıbetine ilişkin izahat talep eder.
- VUK 353/1 Cezai Yaptırımları: İtiraz süreci GİB portalına yansıtılmadan faturanın muhasebe kayıtlarına keyfi şekilde intikal ettirilmemesi veya mükerrer belge düzenine sebebiyet verilmesi halinde, belgenin sıhhatine ilişkin VUK 353/1 uyarınca fatura bedelinin %10'u oranında Özel Usulsüzlük Cezası tarhiyatı riski mevcuttur.
- Tavsiye Edilen Alternatif Çözüm: Eğer satıcı firma ile ticari mutabakat sağlanabiliyorsa, noter süreciyle uğraşmak yerine satıcıya faturanın içeriğindeki mal veya hizmet için aynı tutarda 'İade e-Faturası' düzenlemek operasyonel ve vergisel açıdan en temiz yoldur.
Noterden ihtarname çekmiş olmanız faturayı otomatikman sistemden silmez. Mutlaka GİB e-Belge İptal/İtiraz Portalı'na mali mühürle girip 'İtiraz Talebi' açmalı ve noter yevmiye numarası ile tebliğ şerhini sisteme işlemelisiniz. Ardından satıcının muhasebesini arayarak bu talebi onaylamalarını sağlayın. Faturayı KDV beyannamenize kesinlikle dahil etmeyiniz; noter ihtarnamesi ve portal başvuru dökümünü olası bir vergi dairesi tevsik talebi için muhasebe işlem fişine ekleyerek dosyalayınız.
Ticari faturalarda 8 günlük yasal iptal/red süresi Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 21/2. maddesine dayanır ve faturanın alıcıya ulaştığı andan itibaren saniye bazında başlar.
- Ticari fatura senaryosunda alıcı, GİB sistemi veya entegratör ekranı üzerinden 'Kabul' veya 'Red' yanıtı verebilir; 8 gün içinde işlem yapılmazsa fatura otomatikman kabul edilmiş sayılır.
- Temel fatura senaryosunda ise sistem üzerinden doğrudan red butonu yoktur; faturanın GİB Fatura İptal/İtiraz Portalı üzerinden veya KEP / Noter kanalıyla itiraz edilerek kapatılması gerekir.
- 8 günlük süre geçtikten sonra fatura muhasebeleşmiş sayılacağından, taraflar ancak karşılıklı iade faturası tanzim ederek mutabakat sağlayabilir.
Entegratörünüzün 'Gelen Faturalar' bildirimini günlük olarak takip etmek, istenmeyen faturaların süresi dolup kesinleşmesini engeller.