5.000 TL limitli e-arşiv faturasını GİB portal yerine özel entegratörden kesersek limit kalkıyor mu yoksa orada da aynı kural geçerli mi?
3 Cevap Nasıl Uygulanır?
GİB e-Arşiv Portalı üzerinden kesilen zorunlu faturalar ile bir özel entegratör aracılığıyla düzenlenen e-arşiv faturalar vergi hukuku ve mükellefiyet statüsü açısından birbirinden tamamen farklı iki ayrı hukuki rejime tabidir.
Mükelleflerin en sık yanılgıya düştüğü bu konunun mevzuat ve uygulama esasları şu şekildedir:
- GİB Portalındaki 5.000 TL Limitinin Yasal Dayanağı: GİB 509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği uyarınca; e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamalarına kayıtlı olmayan zorunlu kapsam dışındaki mükelleflerin, vergi mükellefi olanlara aynı gün içinde düzenledikleri faturaların vergiler dahil toplam tutarının 5.000 TL'yi (veya ilgili dönem VUK 232 fatura düzenleme haddini), vergi mükellefi olmayan nihai tüketicilere ise belirlenen yasal tutarları aşması halinde bu faturaların 'GİB e-Arşiv Portal' üzerinden düzenlenmesi mecburidir. Bu kapsamdaki mükellefler esasen kağıt fatura mükellefi olup, yalnızca yasal haddi aşan işlemler için GİB portalını zorunlu olarak kullanırlar.
- Özel Entegratör Üzerinden e-Arşiv Uygulamasına Geçişte Statü Değişikliği: Bir özel entegratör ile sözleşme imzalayarak Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine 'e-Arşiv Fatura Kayıtlı Kullanıcısı' (gönüllü veya zorunlu e-belge mükellefi) olarak dahil olduğunuzda mükellefiyet yapınız kökten değişir. Tebliğ hükümlerine göre; e-Arşiv uygulamasına resmi olarak kayıt olan bir mükellef için 5.000 TL veya benzeri hiçbir alt/üst limit kalmaz! Ancak bu limitin kalkması, dilediğiniz gibi kağıt fatura kesebileceğiniz anlamına gelmez; tam aksine mükellefiyetiniz elektronik belge düzenine geçtiği için 1 TL'lik fatura dahi olsa BÜTÜN faturalarınızı istisnasız e-Arşiv Fatura (alıcı e-fatura kayıtlısı ise e-Fatura) olarak düzenlemek ZORUNDASINIZDIR.
- Kağıt Fatura Düzenleme Yasağı ve VUK 227 / VUK 353/1 Cezaları: Özel entegratör üzerinden e-arşiv mükellefi olduktan sonra 'bu faturanın tutarı 2.000 TL, limite takılmıyor' diyerek matbaa basılı kağıt fatura düzenleyemezsiniz. GİB 509 Sıra No'lu Tebliğ uyarınca zorunlu haller (yangın, deprem, GİB sistemlerinin tamamen durması ve tevsik edilebilir teknik arıza) dışında kağıt olarak düzenlenen faturalar 213 sayılı VUK'un 227. maddesi gereğince 'hiç düzenlenmemiş' kabul edilir. Bu durumda VUK'un 353. maddesinin 1. fıkrası gereğince fatura bedelinin %10'u oranında Özel Usulsüzlük Cezası tatbik edilir.
- Entegratörün Sadece 'Portal Ara Yüzü' Olarak Kullanılması İstisnası: Bazı özel entegratörler mükellefleri tam e-arşiv kullanıcısı yapmadan, sadece GİB'in ücretsiz 5.000 TL portalına veri gönderen bir ara yazılım (köprü/API hizmeti) sunmaktadır. Eğer entegratörle bu kapsamda çalışıyorsanız e-arşiv mükellefi sayılmazsınız ve 5.000 TL altı için kağıt fatura kesmeye devam edersiniz. Ancak bu yöntem hem teknik açıdan riskli hem de operasyonel olarak hataya açıktır.
- TTK 18/3 ve Basiretli Tacir Tavsiyesi: Hatalı kağıt fatura düzenleyerek VUK 353/1 cezalarına maruz kalmamak adına, özel entegratör üzerinden tam e-arşiv ve e-fatura sistemine dahil olmak, kağıt koçanları noter veya vergi dairesi nezdinde iptal ettirerek tüm satışları elektronik ortamda kayıt altına almak en güvenli yoldur.
Özel entegratör firmayla görüşürken sözleşmenin türüne çok dikkat edin. Eğer tam e-Arşiv mükellefiyeti açtırırsanız 5.000 TL sınırı ortadan kalkar ve 50 liralık satışı dahi entegratörden kesmek zorunda kalırsınız; kağıt fatura keserseniz VUK 353/1'den %10 ceza yersiniz. Yok eğer 'Biz e-arşiv mükellefi olmayacağız, sadece GİB 5000 portalına entegratör ekranından fatura fırlatacağız' diyorsanız limit aynen devam eder ve 5000 TL altına yine kağıt fatura kesersiniz. Tavsiyem tam e-arşive geçip kağıt faturayı tamamen hayatınızdan çıkarmanızdır.
Ticari faturalarda 8 günlük yasal iptal/red süresi Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 21/2. maddesine dayanır ve faturanın alıcıya ulaştığı andan itibaren saniye bazında başlar.
- Ticari fatura senaryosunda alıcı, GİB sistemi veya entegratör ekranı üzerinden 'Kabul' veya 'Red' yanıtı verebilir; 8 gün içinde işlem yapılmazsa fatura otomatikman kabul edilmiş sayılır.
- Temel fatura senaryosunda ise sistem üzerinden doğrudan red butonu yoktur; faturanın GİB Fatura İptal/İtiraz Portalı üzerinden veya KEP / Noter kanalıyla itiraz edilerek kapatılması gerekir.
- 8 günlük süre geçtikten sonra fatura muhasebeleşmiş sayılacağından, taraflar ancak karşılıklı iade faturası tanzim ederek mutabakat sağlayabilir.
Entegratörünüzün 'Gelen Faturalar' bildirimini günlük olarak takip etmek, istenmeyen faturaların süresi dolup kesinleşmesini engeller.