e-Fatura Atölyesi
e-Fatura, e-Arşiv & VUK Muhasebe Atölyesi

Ticari e-faturayı sistem üzerinden kabul ettik ancak mal ayıplı çıktı, 8 günlük süre geçmiş olmasına rağmen KEP üzerinden ticari ayıp ihtarı çekerek faturayı iade edebilir miyiz?

Üretim tesisimiz için tedarikçi firmadan satın aldığımız 560.000 TL değerindeki endüstriyel elektronik kart ve bileşenlere ilişkin düzenlenen 'Ticari e-Fatura'yı, sevkiyat fabrikamıza ulaştığında depo sorumlumuz sehven sistem üzerinden 'KABUL' (Application Response, ACCEPT) yanıtı vererek onaylamıştır. Ancak malların montaj hattında yapılan detaylı kalite kontrol ve osiloskop testlerinde, kartların teknik şartnameye uymadığı ve yüksek voltajda yandığı (gizli ayıp) 14. günde kesinleşmiştir. Sistem üzerinden faturaya daha önce 'Kabul' yanıtı verilmiş olması ve 6102 sayılı TTK 21/2 maddesindeki 8 günlük yasal itiraz süresinin aşılmış olması nedeniyle GİB e-fatura sistemi üzerinden 'Ret' uygulama yanıtı verilememektedir. TTK 18/3 ve TTK 23/1-c maddeleri uyarınca satıcıya KEP üzerinden noter vekaletli resmi gizli ayıp ihtarı çekerek faturayı ve ayıplı malları iade edebilir miyiz? Bu aşamada faturayı GİB İptal Portalı'ndan mı iptal ettirmeliyiz yoksa 'İade e-Faturası' mı düzenlemeliyiz? VUK 227, VUK 353/1 ve GİB 509 Sıra No'lu Tebliği hükümleri doğrultusunda vergisel süreç ve muhasebe kayıtları nasıl olmalıdır?
Durum: Çözüldü Kategori: Soru-Cevap

3 Cevap Nasıl Uygulanır?

Ticari e-fatura senaryosunda faturanın sistemsel olarak kabul edilmiş olması ve Türk Ticaret Kanunu'ndaki 8 günlük yasal sürenin dolması, alıcının ayıplı maldan kaynaklanan hukuki haklarını ortadan kaldırmaz.

Ancak bu durumun yönetimi hem ticaret hukuku hem de vergi usul hukuku açısından ayrı kurallara tabidir. Sürecin yasal boyutu ve atılması gereken adımlar şu şekildedir:

  • Faturanın Kabulü (TTK 21/2) ve Gizli Ayıp Ayrımı (TTK 23/1-c): 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 21. maddesinin 2. fıkrası uyarınca faturayı alan kimse 8 gün içinde itiraz etmezse veya ticari e-faturaya 'KABUL' yanıtı verirse faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır. Ancak bu kabul karinesi yalnızca faturanın şekline, miktarına ve fiyatına ilişkindir; teslim edilen malın gizli ayıplardan ari olduğunu garanti etmez. TTK'nın 23/1-c maddesi ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 223. maddesi uyarınca; olağan bir gözden geçirmeyle anlaşılamayan ve kullanım sırasında ortaya çıkan 'gizli ayıplarda' alıcı, ayıbı öğrenir öğrenmez derhal satıcıya bildirmek şartıyla sözleşmeden dönme (malı iade etme) hakkına sahiptir.
  • TTK 18/3 Kapsamında KEP ile Ayıp İhtarnamesinin Geçerliliği: TTK'nın 18. maddesinin 3. fıkrası uyarınca tacirler arasında diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeden dönmeye veya ayıp ihbarına ilişkin ihtarların noter kanalıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak KEP (Kayıtlı Elektronik Posta) sistemiyle yapılması emredilmiştir. Laboratuvar test raporlarını ve teknik kusur tespit tutanaklarını ekleyerek KEP üzerinden satıcıya göndereceğiniz resmi ayıp ihtarnamesi, hukuken tam ve kesin delil niteliğindedir.
  • GİB İptal Portalı Neden Kullanılamaz?: Faturaya sistem üzerinden 'Kabul' yanıtı verilmiş ve 8 günlük süre geçmiştir. GİB e-Belge İptal/İtiraz Portalı, faturayı henüz kayıtlara intikal ettirmemiş tarafların faturayı kökten hükümsüz kılabilmesi içindir. Kabul yanıtı almış bir fatura, satıcı tarafından çoktan KDV ve hasılat hesaplarına işlenmiştir. Portaldan geriye dönük itiraz veya iptal talebi oluşturulması teknik olarak reddedileceği gibi, sistemsel tutarsızlıklara yol açacaktır.
  • Mevzuata Uygun eksiksiz Çözüm: İADE e-FATURASI DÜZENLENMESİ: 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 35. maddesi, KDV Genel Uygulama Tebliği ve GİB 509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği hükümleri uyarınca; kabul edilmiş faturaya konu malların ayıbı sebebiyle iadesinde izlenecek tek yasal yol, alıcı firma tarafından satıcı adına 'İADE' fatura tipiyle bir e-Fatura düzenlenmesidir.
  • VUK 227 Kapsamında Belge Düzeni ve Tevsik Zorunluluğu: 213 sayılı VUK'un 227. maddesi gereğince düzenlenecek İade e-Faturasının açıklama ve not alanına; 'Satıcının ... tarihli ve ... numaralı e-faturasına istinaden, TTK 18/3 uyarınca ... tarihli KEP ihtarnamesiyle bildirilen gizli ayıplı malların iadesidir' ibaresi ve ilk faturanın 36 haneli ETTN numarası yazılmalıdır. Ayıplı malların fiziki sevkiyatı ise VUK 230/5 uyarınca 'İade Sevk İrsaliyesi' düzenlenerek gerçekleştirilmelidir.
  • VUK 353/1 Cezai Risklerinin Bertaraf Edilmesi: İade faturası düzenlemeksizin 'malı kabul etmiyoruz' diyerek faturanın muhasebe kayıtlarından keyfi olarak silinmesi veya borcun ödenmemesi; VUK 227'ye aykırılık teşkil eder, KDV indiriminizin vergi idaresince reddedilmesine ve VUK 353/1 uyarınca fatura bedelinin %10'u oranında Özel Usulsüzlük Cezası kesilmesine yol açar. İade e-faturası kesildiğinde ise şirketiniz KDV ve cari hesap dengesini yasal olarak kapatır; satıcı da iade faturasındaki KDV'yi indirim konusu yaparak zararını telafi eder.
Kabul Edilen Yanıt 15 faydalı
YMM Erhan D.
Yakın zamanda

Sistem üzerinden bir kez 'Kabul' yanıtı verdikten sonra GİB e-fatura portalından o faturayı geri alamazsınız; TTK 18/3 uyarınca KEP'ten ayıp ihtarı çekmeniz ticaret hukuku bakımından haklarınızı ve davanızı kurtarır ancak faturayı sistemden yok etmez. Vergi dairesi ve muhasebe kayıtları açısından yapmanız gereken tek doğru işlem; satıcı adına 560.000 TL + KDV tutarında bir 'İade e-Faturası' tanzim etmektir. Fatura açıklamasına ilk faturanın ETTN'sini ve KEP ihtar evrak numarasını yazın, irsaliye ile malları sevk edin; böylece VUK 353/1 cezası yemeden defterlerinizi kapatırsınız.

Topluluk Katkısı 15 faydalı
Vergi Başmüfettişi (E) R.
Yakın zamanda

Ticari faturalarda 8 günlük yasal iptal/red süresi Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 21/2. maddesine dayanır ve faturanın alıcıya ulaştığı andan itibaren saniye bazında başlar.

  • Ticari fatura senaryosunda alıcı, GİB sistemi veya entegratör ekranı üzerinden 'Kabul' veya 'Red' yanıtı verebilir; 8 gün içinde işlem yapılmazsa fatura otomatikman kabul edilmiş sayılır.
  • Temel fatura senaryosunda ise sistem üzerinden doğrudan red butonu yoktur; faturanın GİB Fatura İptal/İtiraz Portalı üzerinden veya KEP / Noter kanalıyla itiraz edilerek kapatılması gerekir.
  • 8 günlük süre geçtikten sonra fatura muhasebeleşmiş sayılacağından, taraflar ancak karşılıklı iade faturası tanzim ederek mutabakat sağlayabilir.

Entegratörünüzün 'Gelen Faturalar' bildirimini günlük olarak takip etmek, istenmeyen faturaların süresi dolup kesinleşmesini engeller.

Topluluk Katkısı 15 faydalı
SMMM Mehmet K.
Yakın zamanda