İşlem iptali sonrası e-arşiv faturayı GİB üzerinden iptal etmeyi unuttum ve ertesi ay fark ettim. KDV beyannamesinde bu faturayı hiç bildirmeyip sadece muhasebe kaydında ters kayıt yapsam GİB tarafında e-arşiv raporlarında uyuşmazlık çıkar mı?
3 Cevap Nasıl Uygulanır?
Düşündüğünüz yöntem kesinlikle ciddi bir vergi riski taşır ve GİB denetim algoritmalarına doğrudan takılır. Özel entegratör veya GİB e-Arşiv Portalı üzerinden düzenlenen faturalar, belirlenen periyotlarda (günlük/aylık) Gelir İdaresi Başkanlığı'na e-Arşiv Raporu olarak iletilir.
İptal süresi (8 gün) içinde sistemden elektronik iptal kaydı girilmeyen bir fatura, GİB veri ambarında "Geçerli ve Aktif Belge" olarak tescil edilir.
Gelir İdaresi Başkanlığı Risk Analizi Genel Müdürlüğü (RAM), her ay mükelleflerin 1 No.lu KDV Beyannamelerindeki "Teslim ve Hizmetlerin Karşılığını Teşkil Eden Bedel (Kümülâtif Matrah)" ile mükellef adına düzenlenen e-Fatura, e-Arşiv Fatura ve ÖKC hasılat verilerini otomatik çapraz kontrole tabi tutar. Portaldan iptal edilmeyen faturayı beyannamenize dahil etmediğinizde:
- Sistemde "e-Belge Satış Toplamı > Beyan Edilen KDV Matrahı" tutarsızlığı oluşur.
- Bu uyumsuzluk sonucunda VUK'un 370. maddesi kapsamında şirketinize "İzaha Davet" yazısı gönderilir ve izah kabul edilmezse re'sen tarhiyat ile vergi ziyaı cezası kesilir.
- Muhasebe kayıtlarında tek taraflı yapacağınız ters kayıt (ters fiş), GİB nezdinde geçerli bir iptal kanıtı sayılmaz.
Doğru ve risksiz çözüm adımları:
- Alıcı Vergi Mükellefi İse: Fatura karşı tarafta da kesinleştiği için alıcı firmanın size aynı tutar ve KDV ile bir İade Faturası düzenlemesi zorunludur. Siz faturanızı ilgili ayda hasılat yazarsınız, gelen iade faturasını ise indirilecek KDV olarak kayıtlara alırsınız.
- Alıcı Nihai Tüketici İse: VUK 234 ve KDV Genel Uygulama Tebliği uyarınca alıcı adına bir Gider Pusulası düzenlenmeli, faturanın iptal edildiği/iade alındığı belirtilerek alıcının imzası alınmalı ve yapılan para iadesinin banka dekontu bu pusulaya eklenmelidir. İlgili dönem KDV beyannamesinde fatura hasılat olarak gösterilmeli, gider pusulasına istinaden iade edilen tutar ise indirimler tablosunda mahsup edilmelidir.
Evet, yüzde yüz uyuşmazlık çıkar ve sistem otomatik olarak matrah farkı üretir. GİB, entegratörden giden e-arşiv raporlarındaki fatura toplamlarıyla beyannamenizdeki matrahı birebir karşılaştırır. Portalda iptal edilmeyen fatura resmiyette satış olarak göründüğü için beyannameye yazmazsanız VUK 370 uyarınca İzaha Davet tebligatı alırsınız. Yevmiyede ters kayıt yapmanız GİB'i bağlamaz. Karşı taraf tüketiciyse gider pusulası imzalatıp bedeli bankadan iade edin ve tutarı iade KDV olarak beyan edin; firma ise mutlaka iade faturası isteyin.
İşlem iptal edildiği halde 8 günlük yasal sürede GİB İptal/İtiraz Portalından iptal kaydı oluşturulmadıysa ve karşı taraf faturayı kayıtlara aldıysa; alıcı firmanın faturayı kendi kayıtlarına alıp size 'İade Faturası' kesmesi en temiz çözümdür. Alıcı fatura kaydını hiç almadıysa, her iki tarafın karşılıklı mutabakat ve hata tutanağı düzenlemesi ve dönem KDV beyannamelerinde matrah düzeltmesi yapılması vergi incelemelerinde cezai tarhiyatı önler.