e-Fatura Atölyesi
e-Fatura, e-Arşiv & VUK Muhasebe Atölyesi

Geriye dönük e-arşiv fatura keseceğiz ancak alıcının vergi numarası değişmiş, eski vergi numarasına sistem izin vermiyor, ne yapmalıyız?

26 Eylül tarihinde sevkiyatını tamamladığımız kurumsal siparişe istinaden, 213 sayılı VUK 231/5 maddesindeki 7 günlük yasal süre dolmadan 2 Ekim tarihinde e-arşiv fatura düzenlemek istiyoruz. Ancak alıcı şirket 29 Eylül tarihi itibariyle limited şirketten anonim şirkete nevi (tür) değişikliği yapmış ve ticaret sicil tesciliyle birlikte Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminde eski Vergi Kimlik Numarası (VKN) terkin edilerek yeni bir VKN tanımlanmıştır. Satışın gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan eski VKN'yi e-arşiv portalına veya entegratör sistemine girdiğimizde 'Alıcı VKN geçersiz / faal mükellef kaydı bulunamadı' sistem hatası alıyoruz ve fatura onaylanamıyor. Kapanan eski vergi numarasına sistem izin vermediğine göre faturayı kime ve nasıl düzenlemeliyiz? VUK 227, VUK 231/5, VUK 353/1, TTK 18/3 ve GİB 509 Sıra No'lu Genel Tebliği hükümleri doğrultusunda geriye dönük fatura tanzimi, yeni VKN kullanımı ve cezai yaptırımlardan korunma yöntemi nedir?
Durum: Çözüldü Kategori: Soru-Cevap

3 Cevap Nasıl Uygulanır?

Şirketlerin nevi (tür) değişikliklerinde, birleşmelerinde veya devirlerinde eski Vergi Kimlik Numaralarının (VKN) vergi dairesi sicil kayıtlarında kapatılması ve yeni tüzel kişilik adına yeni bir VKN ihdas edilmesi, geriye dönük fatura düzenleme süreçlerinde mükellefleri ciddi teknik ve vergisel engellerle karşılaştırmaktadır.

Somut olayınızda yasal süresi içinde eski tarihe fatura düzenlemek isterken alıcının VKN'sinin değişmiş olması durumunda izlenmesi gereken hukuki ve teknik yol haritası şudur:

  • GİB Sisteminin VKN Doğrulama Mekanizması: GİB 509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği ve e-Belge teknik standartları gereğince; e-Arşiv ve e-Fatura sistemleri, fatura tanzim edildiği anda Gelir İdaresi'nin VEDOP ve MERNİS merkezi veritabanlarıyla çevrim içi (online) entegrasyon kurar. Sistem, faturanın düzenleme tarihi ne olursa olsun, faturanın onaylandığı an itibariyle VKN'nin 'Faal Mükellef' olup olmadığını sorgular. 29 Eylül itibariyle sicil terk/kapanış işlemi yapılan eski VKN'ye teknik olarak hiçbir elektronik fatura kesilemez; portallar ve özel entegratörler bu işlemi 'Geçersiz VKN' uyarısıyla bloke eder.
  • TTK 180 vd. Hükümleri Kapsamında Külli Halefiyet İlkesi: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 180 ila 194. maddeleri uyarınca tür değiştirme (Limited Şirketten Anonim Şirkete dönüşüm), yeni bir şirketin kurulması veya tasfiye hali değil, mevcut tüzel kişiliğin yeni bir hukuki kalıba girmesidir. TTK 180. maddesi gereğince şirket tüzel kişiliği devam eder; eski şirketin bütün hakları, alacakları, borçları ve sözleşmesel taahhütleri külli halefiyet (evrensel halefiyet) ilkesi gereği kendiliğinden yeni A.Ş.'ye intikal eder. Bu nedenle alacak ve borç ilişkisinde hukuki bir kesinti yoktur.
  • VUK 231/5 Kapsamında 7 Günlük Hak Düşürücü Süre: 213 sayılı VUK'un 231. maddesinin 5. fıkrasına göre fatura, malın tesliminden itibaren azami 7 gün içinde düzenlenmelidir. 26 Eylül sevk tarihli bir teslimat için 2 Ekim tarihinde fatura tanzim edilmesi yasal süre içerisindedir ve mükellefin en tabii hakkıdır. Bu sürenin aşılması halinde kanun gereği fatura 'hiç düzenlenmemiş' sayılacaktır.
  • Mevzuata Uygun Çözüm: Faturanın YENİ VKN Adına Tanzimi: Kapanmış eski VKN'ye sistem izin vermediğinden; e-Arşiv fatura alıcı şirketin YENİ UNVANI ve YENİ VERGİ KİMLİK NUMARASI (VKN) adına tanzim edilmelidir. Bu durum vergi hukuku ve ticaret sicili mevzuatına bütünüyle uygundur.
  • VUK 227 Tevsik Şartı ve Zorunlu Fatura Şerhi: 213 sayılı VUK'un 227. maddesi uyarınca kayıtların gerçeğe uygun tevsiki şarttır. İleride olası bir vergi incelemesinde sevk irsaliyesindeki eski unvan ile faturadaki yeni unvan arasındaki irtibatı kanıtlamak amacıyla, faturanın not/açıklama alanına şu bağlayıcı şerh MUTLAKA düşülmelidir: 'İşbu fatura, ... Ticaret Sicil Müdürlüğü nezdinde ... tarihinde tescil edilen tür değişikliği öncesindeki (... Ltd. Şti., Eski VKN: ...) dönemine ait ... tarihli ve ... sayılı sevk irsaliyesi muhteviyatı teslimat için, TTK 180 vd. külli halefiyet kuralları gereği halef olan şirketin yeni unvanı (... A.Ş.) ve yeni VKN'si adına VUK 231/5 uyarınca yasal 7 günlük sürede düzenlenmiştir.'
  • VUK 353/1 Cezai Yaptırımlarının Önlenmesi: Eski VKN sistemde onaylanmıyor diye kağıt fatura düzenlemek veya faturayı kesmekten imtina etmek; VUK 227'ye aykırılık teşkil eder ve VUK'un 353. maddesinin 1. fıkrası uyarınca fatura bedelinin %10'u oranında Özel Usulsüzlük Cezası kesilmesine yol açar. Yukarıda belirtilen şerhle yeni VKN'ye fatura kesilmesi hem KDV indirimini korur hem de cezai tarhiyatları tamamen engeller.
  • TTK 18/3 Gereğince Bilgilendirme ve Cari Hesap Devri: TTK 18/3 kapsamında basiretli tacir olmanın gereği olarak, düzenlenen yeni e-arşiv fatura ve sevk irsaliyesi eşleştirmesi alıcı firmaya yazılı olarak iletilmeli, muhasebe kayıtlarında eski VKN cari bakiyesi yeni VKN cari kartına virman fişiyle devredilmelidir.
Kabul Edilen Yanıt 15 faydalı
YMM Erhan D.
Yakın zamanda

GİB sistemi kapanmış veya terk edilmiş bir VKN'ye kesinlikle fatura kestirmez. Tür değişikliği şirket tasfiyesi değil hukuki şekil değişikliğidir ve eski şirketin tüm borçları TTK gereği yeni A.Ş.'ye geçer. 7 günlük süreyi kaçırmamak için faturayı doğrudan firmanın YENİ vergi numarasına ve yeni unvanına kesin. Fatura notu kısmına ise teslimatın yapıldığı eski Ltd. Şti. unvanını, eski vergi numarasını ve 26 Eylül tarihli irsaliye numarasını açıkça yazın. VUK 227 gereği bu açıklama denetimlerde tam tevsik sağlar ve VUK 353/1 cezasını önler.

Topluluk Katkısı 15 faydalı
Muhasebe Müdürü F.
Yakın zamanda

Ticari faturalarda 8 günlük yasal iptal/red süresi Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 21/2. maddesine dayanır ve faturanın alıcıya ulaştığı andan itibaren saniye bazında başlar.

  • Ticari fatura senaryosunda alıcı, GİB sistemi veya entegratör ekranı üzerinden 'Kabul' veya 'Red' yanıtı verebilir; 8 gün içinde işlem yapılmazsa fatura otomatikman kabul edilmiş sayılır.
  • Temel fatura senaryosunda ise sistem üzerinden doğrudan red butonu yoktur; faturanın GİB Fatura İptal/İtiraz Portalı üzerinden veya KEP / Noter kanalıyla itiraz edilerek kapatılması gerekir.
  • 8 günlük süre geçtikten sonra fatura muhasebeleşmiş sayılacağından, taraflar ancak karşılıklı iade faturası tanzim ederek mutabakat sağlayabilir.

Entegratörünüzün 'Gelen Faturalar' bildirimini günlük olarak takip etmek, istenmeyen faturaların süresi dolup kesinleşmesini engeller.

Topluluk Katkısı 15 faydalı
SMMM Mehmet K.
Yakın zamanda