E-arşiv 5000/30000 TL limiti hesaplanırken, aynı günde aynı kişiye kesilen ancak farklı şubelerden olan faturalar da birleştirilerek mi limite dahil edilir?
3 Cevap Nasıl Uygulanır?
Vergi Usul Kanunu ve elektronik belge mevzuatında mükellefiyetin tekliği ve tüzel kişilik esastır.
İşletmelerin farklı şehirlerde şubelerinin bulunması, bu şubelerin ayrı fatura koçanları veya farklı muhasebe kodları kullanması, vergi hukuku karşısında bağımsız birer vergi mükellefi oldukları anlamına gelmez. Mükelleflerin şube ayrımına güvenerek en çok hata yaptığı ve cezalı tarhiyata uğradığı bu konunun yasal temelleri ve doğuracağı sonuçlar şunlardır:
- Tüzel Kişiliğin ve Mükellefiyetin Tekliği İlkesi: Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre şubeler, merkeze bağlı bağımlı iş yerleridir ve bağımsız bir tüzel kişilikleri veya ayrı bir Vergi Kimlik Numaraları (VKN) bulunmamaktadır. Şirketinizin İstanbul merkezi, Kocaeli ve İzmir şubeleri aynı vergi kimlik numarası altında tek bir mükellef olarak faaliyet gösterir. Dolayısıyla Gelir İdaresi Başkanlığı'nın denetim algoritmaları şube bazlı değil, mükellefin VKN'si ve alıcının VKN/TCKN'si bazında çapraz sorgulama yapmaktadır.
- GİB 509 Sıra No'lu Genel Tebliği'nin Açık Hükmü: GİB 509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği'nin IV.2.4.3. fıkrasında şu amir hükme yer verilmiştir: 'e-Arşiv Fatura uygulamasına dahil olmayan mükelleflerce, aynı günde aynı kişilere düzenlenen faturalar topluca birlikte değerlendirilecek olup, faturaların vergi dahil toplam tutarının söz konusu hadleri (vergi mükelleflerine 5.000 TL veya VUK 232 haddi, nihai tüketicilere belirlenen yasal tutar) aşması halinde, bu faturaların tamamının e-Arşiv Fatura olarak düzenlenmesi zorunludur.' Tebliğ metninde 'merkez veya şube ayrımı yapılmaksızın' aynı günde aynı muhataba düzenlenen tüm faturaların kümülatif toplamının dikkate alınacağı açıkça belirtilmiştir.
- Bütün Faturaların e-Arşiv Olma Zorunluluğu: Olayınızda aynı alıcı kuruma aynı takvim gününde düzenlenen faturaların toplamı 2.800 + 2.200 + 1.900 = 6.900 TL'ye ulaşmış ve 5.000 TL yasal haddi aşmıştır. Burada kritik kural şudur: Yalnızca haddi aşan son fatura değil, o gün aynı alıcıya kesilen faturaların TAMAMI (üç fatura birden) GİB e-Arşiv Portalı üzerinden elektronik ortamda düzenlenmek ZORUNDAYDI.
- VUK 227 Uyarınca Kağıt Faturaların Hükümsüzlüğü: 213 sayılı VUK'un 227. maddesi uyarınca; bu kanuna göre elektronik ortamda düzenlenmesi gereken belgelerin kağıt olarak düzenlenmesi halinde, bu belgeler vergi kanunları bakımından 'hiç düzenlenmemiş' sayılır. Düzenlediğiniz üç kağıt fatura da yasa karşısında kadük kalmıştır.
- VUK 353/1 Cezai Müeyyideleri: Faturanın hiç düzenlenmemiş sayılması sebebiyle 213 sayılı VUK'un 353. maddesinin 1. fıkrası gereğince; her bir fatura için ayrı ayrı fatura bedelinin %10'u oranında Özel Usulsüzlük Cezası tatbik edilir. Bu ceza sadece faturayı kesen şirketiniz için değil, aynı zamanda geçersiz kağıt faturayı kabul eden alıcı firma için de ayrı ayrı ve müstakilen uygulanır.
- Alıcı Açısından KDV İndirimi ve Gider Kaydı Tehlikesi: Alıcı firma, VUK 227 gereği hükümsüz sayılan bu kağıt faturalardaki toplam KDV'yi 1 No'lu KDV beyannamesinde indirim konusu yapamaz. Olası bir vergi incelemesinde alıcının KDV indirimleri reddedilerek 1 kat Vergi Ziyaı Cezası ve gecikme faizi tarh edilir.
- TTK 18/3 ve Basiretli Tacir Çözümü: TTK 18/2 ve 18/3 gereğince tacirler şubeleri arasındaki operasyonel iletişimi sağlamakla yükümlüdür. Yapılması gereken ivedi adım: Alıcı firma ile derhal görüşülerek düzenlenen üç kağıt faturanın asıl ve suretleri müşteriden geri istenmeli, üzerlerine 'İPTAL' kaşesi vurularak koçanına zımbalanmalı; VUK 231/5 kapsamındaki 7 günlük yasal süre geçmemişse aynı gün ve tutarlarla GİB e-Arşiv Portalı üzerinden üç ayrı e-arşiv fatura (veya tek bir toplu fatura) tanzim edilerek alıcıya elektronik ortamda iletilmelidir.
Vergi dairesi şubeye değil şirketin ana vergi numarasına bakar. Aynı gün aynı müşteriye merkezden ve şubelerden kesilen faturaların toplamı 5.000 TL'yi aştığı anda o faturaların tamamı e-arşiv olmak zorundadır. Koçandan kestiğiniz kağıt faturalar VUK 227 uyarınca hiç düzenlenmemiş sayılır ve hem size hem müşteriye VUK 353/1'den %10 özel usulsüzlük cezası kesilir. Derhal müşterideki kağıt faturaları geri toplayıp iptal edin ve 7 günlük süre geçmediyse GİB e-arşiv portalından faturaları yeniden kesin.
Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği uyarınca e-Fatura ve e-Arşiv geçiş hadleri sektörel bazda kademeli olarak düşürülmüştür.
- Genel brüt satış hasılatı cirosu 3 Milyon TL'yi aşan mükellefler, ilgili hesap dönemini takip eden yılın 1 Temmuz tarihinde e-Faturaya geçmek zorundadır.
- E-ticaret pazar yerlerinde (Trendyol, Hepsiburada, Amazon vb.) satış yapan işletmeler ve gayrimenkul/motorlu taşıt ilan sitelerinde faaliyet gösterenler için bu eşik çok daha düşüktür.
- Hadleri aşarak kapsama giren firmaların aynı zamanda takip eden yılın başında e-Defter uygulamasına da dahil olması kanuni zorunluluktur.
Yıl sonu mali kapanışlarında ciro eşiklerinizi mali müşavirinizle birlikte kontrol edip geçiş takvimini önceden planlayın.